Rumal k’ut ok’owinaq chik e 300 chi winaq e chapom chik kab’ixik e b’anol k’ax chi ke taq ixoqib’ alitom pa we junab’ ri’, eri Wokajil Ajchajil Tinamit (PNC), k’o jun sik’inem xub’an chi ke ri e nan tat rech rajawaxik b’a’ kakiya’ utzijoxik pa taq le kachoch ri’, rech b’a’ pa aninaqil kaq’atataj ri b’anow k’ax ri’ chi ke ri e kalk’uwal kumal kachalal kumal winaq e k’o panoq chi kij.

 “Rajawaxik b’a’ k’o jun nan kak’oji che kilik jas ri kakib’an ri kal, chi rij ri’ wexa’ k’o kak’extaj chi ke ke’ilik, wexa’ k’o kikaj kakib’ij k’o che man kikaj taj kajat jun kachalal kuk’ ri’, chi’ k’u ri’ rajawaxik kilik kach’ob’ik jas chech kub’an wa’ je ri’, eri jun b’anikil ri’ qaraj are kuk’utu che ri ak’al qaraj xa’ kab’an k’ax chech ri’”, xcha’ ri Jorge Aguilar Chinchilla, ajtzijolinel rech ri PNC.

Eri Chinchilla ri’ xub’ij che e k’i winaq ri’ e chapom chik chi rij jun b’anow k’ax ri’ chi ke ixoqib’, alitom ri’, are wa’ jun b’anow k’ax xib’inik chi ke ri ak’alab’ ri’ xuquje’ eri keb’anow k’ax chi ke ri’: k’o che eri kitat, ri kitzik kichaq’, kikan, kitatanol k’o che ruk’ kumal ri kachalal e k’o panoq.

Eri ya’b’al ub’ixik pa q’atb’altzij ri’ are sib’alaj utz kcha’ ri ajtzijolinel ajchajil tinamit ri’, rumal ri’ xub’ij chi ke ri winaq tinamit chkiya’ b’a’ ub’ixik loq pa taq le sub estación rech ri PNC, xuquje’ xuya’ jun sik’inik chi ke ri nan tat “rech chakib’ano b’a’ toq’ob’ chakilo wexa’ k’o jun wi’ kakilo chi ke ri kalk’uwal ri’ chi rij b’a’ jas kich’ab’exik le nik’aj chik kakib’an chi ke ri taq ak’alab’ ri’, rech kakilo wexa’ k’o kaq’alajin chi ke ri ma’utz ta kab’an chi ke ri taq ak’alab’ ri’”.

Chi ke ri 300 winaq e chapom chik, e 20 chi ke ketajin che ub’anik k’ax ri’ xechapatajik xuquje’ e k’o 75 chik xeraqapatajik ketajin che b’anow k’ax ri’ chi ke ak’alab’ ri’ xuquje’ e k’o 210 chik xechapik rumal k’o ya’om ub’ixik chi kij kuk’ ri ajchajil tinamit ri’.

Eri b’anow k’ax chi ke ixoqib’, alitom, taq ali are ma’utz ta ub’anikil ri’, k’o man kikaj taj kab’an ri k’ax ri’ chi ke. Eri jun b’anow k’ax ri’ are k’o tojb’al k’o pache’ ri’ chi rij, chi rij wa’ k’o tijob’al ximb’al pache’ rech pa waqxataq pa kab’lajuj taq junab’ tz’apib’ chi rij pa japache’ ri’. Xuquje’ eri q’atb’altzij kakiya’ jun nim sik’inek pixb’anik chi ke ri taq ala ali xuquje’ chi ke ri alab’om alitom rech ma kakiya’ ta kib’ kechap kumal taq winaq ri’.

COMPARTIR