Eri e ajcha’el che K’amal ub’e ri INACIF xkiya’o utzijoxik le ub’eyal kicholchak ri’

238

Pa urox q’ij chik katajin ucha’ik chi kuxo’l e 24 chi e ajcha’el che K’amal ub’e ri Instituto Nacional rech Ciencias Forenses (INACIF), eri uwinaqil ri K’amow ub’e chomanik ri’ are jun chi kuxo’l ri Ministro rech Gobernación, Francisco Rivas Lara, ri nan Thelma Aldan Fiscal General rech ri Ministerio rech Püblico chi kuxo’l ri’ e keraqataj nik’aj e ajno’jchakunel ri xetaw kech Ub’eyal kicholchak ri e ajcha’el ri’.

Aretaq xtotaj kitzij pa le molin ib’ chomanik ri’ chi kuwach tinamit xsik’is ri ajno’jchakunel Sergio Alder Martínez Martínez are ri nab’e ajcha’el pa keb’ oxib’ q’ij ri’ kukoj ri’ jun nimwokajil b’anikil ri kakoj pa taq naj nimatinamit pa uwachulew che retaxik we utz kichak kakib’an ri e ajno’jchakunel ri’, xuquje’ pa keb’ oxib’ chik q’ij ri’ are kuloq’ ujuyub’ rachoch ri taqawokajil ri’ rumal k’ut sib’alaj paqalik katoj rajil ri karaqataj wi ri rachoch uk’olib’al we kamik ri’.

Pa ub’anikil chakunem pa taqawokajil rech ri pwaqil kukojo are katzukuxik rech kab’an ri q’atoj rilik pa uwokajil ri’ xuquje’ pa le Unidad rech Recursos Humanos kuya’ uchuq’ab’il na ri b’anow k’uttijonem ri’ rech kakojik jun retalil tijonem chi rij ri’, pa le ropanb’alil ri informática kuya’ uchuq’ab’ ri’ rech chajital uwach ri’ rech kub’sib’al k’u’x kakoj ri’.

Xub’ij che kukoj na jun nim solinik uwach utiqim rib’ ri b’anow taq ilob’alil ri’ xuquje’ k’o jun solinem rech k’olib’al jastaq kab’an ri’ rech q’alajisab’al ri’.

Pa aninaqil ri’ k’o kuk’ex uwach pa le kib’antajil ri e ajchak ri’ rech are kajachik ri chakub’al rech kesuk’umaxik ri kich’akul winaq e kaminaq chik rech man xaq tane’ kak’utun chik kib’i’ rech kab’ixik e kasal na.

Kub’ij che kuwok na ukojik jun Unidad rech Investigación Criminal xuquje’ ketab’axik ronojel ri chak kab’an pa juntir ri kesuk’umax wi ri kaminaqib’ pa we amaq’ ri’.

K’ak’ uwach no’jb’anem kakojik

Eri Evelyn Yolanda Rodriguez Pozuelos pa le k’utb’al ri ucholchak xub’an ri’ wexa’ kacha’ik che K’amal ub’e ri INACIF, xuya’ ub’ixik che kurayij ranma’ ri’ are k’ak’ uwach no’jb’anem kukoj ri’ rech kuloq’ ri’ jun utzalaj uwokaj ri rech software, xuquje’ are karaj kupaqab’isaj uwach ri pwaqil rech tojb’al chak patan ri’.

Retb’axik pa uxe’al ronojel ri chak kab’anik

Eri Rigoberto Pedro Barreno Pech ajcha’el che K’amal ub’e ri INACIF ri’ xub’ij k’ut che ri ucholchak uchomam kub’an ri’ xuya’ ub’ixik chi kuwach ri Wokaj K’amow ub’e ri Wokajil ri’ are kukojo jun b’anow usolixik ronojel uwach taq ri chak b’anom ri’ xuquje’ kuya’ uchuq’ab’ ri chak kech ri e ajno’jb’anel ri’ pa taq le utzijob’exik rech ri’ che man kub’sib’al taj ub’antajil kichak patan ri’, xuquje’ kukowirsaj uwach taq ri k’uttijonem kab’an ri’ xuquje’ kuya’ uchuq’ab’ ri no’jb’anem sak’ajil chak ri’, xuquje’ pa le ub’anikil uq’atik uwach ri pwaqil are rajawaxik kab’an jun nim solinchak pa wokajil ri’ xuquje’ pa le ub’antajil kichak patan ri e ajchak ri’ are sib’alaj rajawaxik kilik we kiya’om kanima’ che ri juntir kichak ri’ xuquje’ rech kab’an utz che pa uwokaj ri chakub’al kakojik kuk’ ri e ajchak pa taq le k’olib’al taq e ajchajil tinamit ri’.

Uya’ik pa saq ri utz’ib’axik ri q’atow chomanik ri’

Eri ukak ajcha’el che K’amal b’e ri’, Alejandro Arévalo, xub’ij che pa le ucholchak uchomam kupatanij ri’ are rech kuya’o uchuq’ab’ ya’ow pa saqilem ri q’atow ya’ol ub’ixik pa wujil ri’ ri rech sak’ajil b’anow kab’an chi rij pa utzilem ri’, pa aninaqil ri’, pa utaqixik ri’, maj uya’ik ib’ chi rij xuquje’ rech utz uchakuxik ri’, xuquje’ pa le ub’anikil chak patan ri’ are karaj kurilo jas le ub’anik kab’an ri’ xuquje’ karaj kukoj jun jachakunb’al kab’an wiri’ le no’jchomanik chi rij pa rachoch ri INACIF ri’, kuyak ri’ rachoch pa taq tinamit ri’, kuyak ri’ uk’olib’al rech kakol wi ri q’alajisab’alil ri’, kasolixik pa amaq’elil ri wujil kab’anik rech qajb’alil ri’, kaya’ pa uq’ijol retaxik kichak patan ri e ajchak ri’.

Kukoj le Unidad forense rech kesolixik winaq b’anom k’ax chi ke kumal achijab’, jeri’ ri rech k’ax karaq pa chak, pa b’anow tiko’n, rech pa taq k’ache’laj, ri rech pa kajulew, ri rech rilik sachon pwaqil, ri rilik kichak’ul kaminaqib’, rech raqow k’ax che k’aqb’al, ri rech uch’ob’ik ub’anikil achib’al taq, ruk’ nik’aj chik raqow k’ax ri’.

Kaloq’oxik uchak patan ri e ajchak ri’

Eri Julio Enrique Castellanos Calderón are uro’ ajcha’el che K’amal ub’e ri INACIF ri’ xuquje’ xub’ij che pa le ucholchak ri’ xuya’ ub’ixik chi kuwach ri Komon e Ajcha’el kech ri’, kuwa’ljsaj ub’anik k’uttijonem ri’, kuwa’lijsaj kik’amik loq e ajno’jchakunelab’ kepe pa naj taq tinamit ri’, ri ajno’solinelab’ rech kaketaj we utz ri chak kab’an ri’, kuya’ uchuq’ab’ ri jachakunb’al ri k’o pa taq juyub’ tinamit ri’ xuquje’ rech pa aninaqil kaya’ ub’ixikil chi rij taq ri ilb’alil kab’an ri’, ke’ukoj jujun taq ajno’jchakunel che chak patan pa taq juyub’ tinamit ri’.

Uchomam kukoj jachakunb’al rech reta’mab’alil k’aslem ri’, rech reta’mab’alil kamisab’alil xuquje’ rech ub’antajil kib’ach’il kich’akul kaminaqib’ ruk’ nik’aj chik uwach ri’. Eri Cristian Benjamín Nowell Maldonado xuya’ ub’ixik che ri ub’anikil ucholchak ri’ xuya’ ub’ixik chi kuwach ri Komon e Ajcha’el kech ri INACIF wexa’ kakoj che k’ak’ K’amal ub’e ri INACIF ri’ pa le 2017 – 2022, xuquje’ xub’ij che uchomam ri’ kukoj jun jachakunb’al rech ilob’al yowab’ pa uk’u’x nimatinamit ri’, jun jachakunb’al rech rilik k’axalaj yab’ilem ri’, jun chik rech reta’mab’al k’aslem ri’, jun chik rech kil kich’akul winaq kaminaqib’ ri’ pa taq le jachakunb’al kukoj pa taq tinamit ri’, kujaq ri’ jun k’olib’al kaminaqib’ pa Amatitlán, Mixco, Villanueva, Palencia xuquje’ pa San José Pínula ri’.

Xuquje’ eri Nowell xub’ij che kujaq jachakunb’alil rch psiquiatría xuquje’ rech reta’mab’alil no’j rech kichak’ul kaminaqib’ pa taq tinamit ri’, jun chik rech k’amonem rech k’utb’al ri’ xuquje’ rech k’ulb’al wujil ri’ xuquje’ kukoj k’ak’ taq jachakunb’alil rech esab’al wachib’al, rch solinem chak patan kab’an ri’ ruk’ pwaqil kasach ri’ xuquje’ rech rajilaxik kaminaqib’ keb’el ri’, ri jachakunb’al rch kich’akul awajil b’anom k’ax chi ke ri’, rech esab’al kachib’al taq kaminiaqib’ ri’, rech kila’wachaxik k’ache’laj ruk’ ri chikop awajil ri’.

Xuya’ utzij rech pa aninaqil kab’an tzukunik chi rij kikamik ri winaq ri’

Fanuel García Morales xuya’ ub’ixik che ri ucholchak che ri karaj kukojo wexa’ kacha’ik che K’amal ub’e ri INACIF, are kuya’o uchuq’ab’ kichak kipatan ri e ajno’b’anel che uq’alajisaxik pa saq ri’, kukoj ri’ jun wokajil rech k’uttijonem, ri b’anow tzukunik chi rij taq b’anow kamisanik, kuya’ chakub’al ri rajawaxik pa taq le chakunik ri’, kukub’isaj uwach ri suk’umalil pa taq le kesuk’umaxik wi winaq e kaminaq chik, xuquje’ kukoj ri’ jo’ob’ uwach ub’eyal chakunik ri’ rech kab’an utz che ub’anik ri’ xuquje’ rech kanimirsax uwach ke’il wi winaq e kaminaq chik, kusolij uwach ri nimab’al kab’an ri’, are kab’an utz chi ke ri winaq kraqom k’ax ri’, kukoj ri’ jun wokaj tz’aqatil uwach b’anow pa wokajilal ri’, kuya’ uchuq’ab’ ri chak patan pa wokajil ri’ xuquje’ pa k’isb’al rech are kukoj pa uwachwujil pa kemamtzij ri Taqawokaj ri’.

Are kukoj jun Auditoría Forense k’o Ub’eyal upatanixik ri’

Eri Auditoría Forense k’o ub’eyal uchakuxik kab’anik xuquje’ kukoj ri’ jun Tijob’alil, jun b’anow tzukunik xuquje’ chi rij Investigación Criminal ri k’o keb’ che oxib’ uwach pa ub’antajik ri’ che ri xuya’ ub’ixik ri k’isb’al chi ke ri e ajcha’el che K’amal ub’e ri INACIF ri’ rumal ri Jorge Augusto Granados Martínez.

COMPARTIR