Eri e ajk’ayin awan kunb’alil tajin kakitzukuj ub’e rech pa awan q’axnik pa uwi plow ri’

344

Chi rij taq ub’antajil ri awan taq q’axb’al ri’ chi’ k’u ri’ qas tajin kak’owisaq wiri ri awan kunb’alil, rumal ri’ eri Viceministro Antinarcóticos, Oscar Miguel Dávila Mejicanos aretaq xuya’ ub’ixik che pa junab’ir ri’ are k’o 12.8 toneladas xraqataj ri’ junam ruk’ are pa jun 52% ri xoksax loq pa uwi plow ri’ xuquje’ e pa we junab’ are xok loq are pa 12.5 are ri’ jun 68% che ri oksam loq pa ub’anikil ub’e ri’.

“Eri nim qachak qataqim ri’ are rech pa komonb’al are kaqachakuj ruk’ ri Fuerza Especial Naval ruk’ ri cholupam chomanik rech ri tajin kaq’axaxik pa uwi plow ri’ are ri’ ri qas kaq’atexik pa uwi’ nimaplow xuquje’ eri uj pa ulewal are tajin kaqaq’atij ruk’ ri wokaj eqa’lenelab’ rech ri Subdirección General rech Análisis xuquje’ Información Antinarcótica (SGAIA) ri kojkowin che uq’atexik pa ulewal ri’”.

K’o kopanb’al xik’ach’ich’ kasach na uwach ri’

Xuquje’ eri Dávila xub’ij che katajin uraqik jujun taq kib’eyanik xik’ach’ich’ cho kaj pa rulewal juyub’ rech Izabal, Cobán, Alta Verapaz xuquje’ Petén chi’ k’u ri’ xch’ob’otaj wi che e k’o kopanb’alil xik’ach’ich’ chi’, k’o ri’ jun cholkib’i’ xuquje’ are pa keb’ oxib’ q’ij ri’ kopan usachik uwach, ruk’ kitob’anik ri ub’ixikil rech ri Nimalaj Uwokajil ri Aeronáutica Civil.

Eri Dávila xub’ij che k’a pa junab’ir ri’ xtaq ub’ixik chi ke ri fuerzas de tarea rech kakib’an ri tzukunik ruk’ ri ya’olchajinik ri’, are ruk’ ri “Plan Jaguar”, ri xchakun pa septiembre pa noviembre pa junab’ ri’ xuquje’ are xuk’am b’ik ri tzukunem ya’olchajinikpa taq le rulewal juyub’ petenera ri pa k’iyalaj taq junab’ maj uchapik kumal ri q’atb’altzij pa le q’atenik tane’ ri b’anow k’ax chi’.

“Chanim ri’ eri uj kojilow rech ri awan ub’e uq’axik pa Sayaxche xuquje’ pa upalib’al che Petén, k’o ri’ utzalaj taq tzukunik xb’antaj chi’, rech pa le uraqik ri awan b’e rech q’axnik, chi’ k’u ri’ xya’taj wi ri ya’olchajinik chi ke ri winaqil chi’, xuquje’ xb’antaj kowinem xq’atexik ri b’anow k’ax chi’ xuquje’ xq’atexik rok’owsaxik awan kunb’alil chi’ rech kab’e pa México.”

Pa we junab’ ri’ xmajtaj ukojik chi’ ri “Plan Fortaleza”, ri are wari xjipin cho taq k’ulb’a’t juyub’ pa amaq’ xuquje’ eri nimwokaj ajchajinelab’ e k’o xetaq pa Honduras chi’ k’u ri’ xkitun kib’ kuk’ ri Fuerza de Tarea Maya – Chortí xuquje’ k’o jun utzalaj chakunik xkib’an ikam pa umox amaq’ ri’ rumal ri’ k’o nimalaj q’atenik xb’an chi’, xcha’ ri taqawokajnel ri’.

E pa El Salvador ri’ eta’mam chik che chi’ k’o awan ub’e q’axnik kok’ow pa ulewal juyub’ chi’ chi k’u ri’ qas tajin keq’ax wiri ri uwinaqil molaj b’anol k’ax ri’, ri e k’i e chapom chik rumal ri Wokajil Ajchajil Tinamit.

Pa k’isb’al rech eri Dávila xuya’ ub’ixik che k’a te xmajtaj ukojik ri “Plan Fortaleza Noroccidental” are ri’ sib’alaj kachajin pa ulewal juyub’ taq’ajil rech Saqplow ri’, jeri’ pa Chinab’jul, jeri’ pa San Marcos pa le kiq’atexik ajk’ayin awan kunb’alil, ruk’ ri k’ayin awan jastaq k’ayij, xuquje’ ri e ajb’anol k’ax che kik’aslema ri winaqil ri’.

COMPARTIR