Are wa’ uwach jun chakunem che ri katajin ub’anik pa taq le uwokajil upatanixik rech ri Ministerio rech Gobernación xuquje’ are wa’ xb’antaj uchomaxik rech kakoj pa le Pwaqilem Tojb’al Chak ri Jaqatil uwach ruk’ ri Ministerio rech Finanzas, are wa’ xchomax rij rech xopan pa ronojel ri’ pa 5 mil 588 millones chi pwaqil aj iximulew ri’ are kasach chi rij ri ch’ob’otal chak ruk’ taq ri cholchak rech pa le uya’ik uchuq’ab’ ri ya’olchajinik pa we amaq’, jeri’ xuya’ utzijol ri Francisco Rivas Lara chuwach ri Comisión rech Finanzas rech ri Wokajil B’anol Taqanib’al pa we Amaq’il ri’.

Xuya’ utzijol che ri pwaqil rech tojb’al b’anow chak ri’ are kajach chi kuwach konojel ri uq’ab’ pa uwokajil ri Mingob xuquje’ are wa’ ya’talil chi ke ri’ ajq’atol chak ri’, jeri’ pa le q’atenik b’anow k’ax, pa le q’atenik b’anow kamisanik pa Iximulew ri’, chi rij jacha’ tane’ ri k’ax b’anom che umeb’il ujastaq amaq’ ri’, eri q’atenik kuwach ri molaj b’anol k’ax ri’ jacha’ ri e ajk’ayin awan kunb’alil, ri e ajb’anol toq’inik pwaq ri’, ri b’anow kamisanik, ri k’ayin awan jastaqil xuquje’ ruk’ nik’aj uwach b’anow k’ax che ri katajin tzukno’jchak chi rij rech kaq’atexik pa ub’anikil ri’.

“Ronojel wa’ pa le ub’anikil chomanik pa taqawokajil ri’, chi’ k’u ri’ kataqix wi upatanixik ri ya’olchajinik pa le uq’atexik ri b’anow k’ax pa we amaq’, ruk’ wa’ are kataqixik uya’ik uchuq’ab’ ub’anikil kichak patan pa ya’olchajinik ri’ xuquje’ ri e ajchak patanel pa tinamit pa le q’aten ub’anikil b’anow k’ax ri’, ri b’anow k’ax ri’ xuquje’ pa le ya’el tob’anik chi ke ri winaq tinamit e aj iximulew ri’”, xcha’ ri Rivas Lara ri’.

Xuquje’ eri q’atenik kuwach ri wokaj b’anow k’ax ri’, chi rij ri’ eri Subdirección rech Análisis rech Información Antinarcóticos, rech ri Wokajil Ajchajil Tinamit ri’, sib’alaj katajin che kiq’atexik ri e ajk’ayin awan kunb’alil, ri b’anow k’ax chi ke winaq ri’, rumal ri’ tajin uya’ik uchuq’ab’ pa kiwokajil ri subdirección rech Investigación Criminal, eri qas tajin uq’atexik ri’ eri b’anow k’ax chi ke ixoqib’ ri’ xuquje’ k’o ya’olchajinik kaya’ chi ke wa’katel winaq pa we amaq’, pa k’isb’al ri’ eri uwach chomantzij rech migración ri’ rech keloq peraj wujil rech ya’ltzijol ri’ xuquje’ ruk’ ub’anikil ri migración rech ri wujq’axb’al pa uwachwujil kemamtzij ri’.

Pa k’isb’al junab’ ri’ kapatanix uwach ri’ pa jun 95% ri pwaqil tojb’al chak 2017

Eri pwaqil rech tojb’al kab’an pa we junab’ ri’, chi rij ri’ eri Ministro xkub’isaj ub’ixik k’a pa le 30 rech septiembre kab’antaj ri’ pa jun 60% upatanixik ri’, emu ri katajin uchomaxik pa jun 95% ukojik ri pwaqil ri’ pa tojb’al chak pa k’isb’al junab’ ri’. Xuquje’ xub’ij chik, chuxo’l taq ri tz’ib’atal che ri kachakux na rumal ri Wokajil Japache’, rumal k’ut are wari’ qas k’o nim kupatanij pa we amaq’ xuquje’ pa le Mingob, pa le uwachtzijonem pa le uchomaxik uyakik rachoch japache’ ri’.

K’o ch’ich’ rech ya’olchajinem xuquje’ e k’o kejach’ich’ ri’ keloq’ na

Eri uwachtzij rech keloq’ik ri ch’ich rech ya’olchajinik xuquje’ ruk’ kejach’ich’ ri’ rumal ri’ eri Taqawokajnel ri’ xuya’ ub’ixik che we jun cholchak che ri katajin uchakuxik uwach k’a pa taq naj ik’ chikr i’ xuquje’ k’a xopan ri’ pa le Taqawokajnem rech Ya’olchajinik xkowin k’ut xurilo k’o jumulaj rajawaxik pa le usolib’saxik rib’ pa le uchak patan ri k’amow ub’e ri Wokajil Ajchajil Tinamit ri’ xuquje’ ri K’amow Ub’e ri Wokajil Japache’ ri’.

Pa le utaqixik k’o jun uchakuxik uwach ri’ rech kab’antaj kowinem keloq’ ri 1300 chi ch’ich’ rech ya’olchajinik ruk’ 1500 chi kejach’ich’ ri’, ch’ich’ Sedan ri’, ch’uti’n ch’ich’ rech keb’ uwach kakoj wiri’, ruk’ ri pwaqil rech tojb’al chak ri’ pa le junab’ 2017 emu wari’ are uwach ri kaloq’ pa le junab’ 2018 ri’, are kaqeye’j katoj ri’ ruk’ ri qojom pwaqil ruk’ ri Banco Centroamericano rech Integración Económica (BCIE).

Xq’at uchomaxik rech ri Qojomb’al kab’an ri’ rech 300 millones are toq’im chik uchomaxik pa le Wokaj B’anol Taqanib’al pa Amaq’ ri’

Aretaq xta pa utzijol ri pojom pwaq ri’, eri Rivas Lara xub’ij che are wari’ k’o pa chomanik chi rij pa wokajil b’anol taqanib’al ri’, are wa’ xya’taj pa taqem utoq’ixik uwach rumal ri Comisión rech Finanzas rech ri Congreso rech ri Amaq’il, are wa’ xya’taj ub’ixik pa nab’e usik’ixik pa b’anol taqanib’al xuquje’ are xya’taj pa taqem utoq’ixik kumal ri’ xuquje’ katerenb’ex na uchomaxik chi’ xuquje’ tajin uch’ob’ik che qaraj k’o 300 millones chi upwaqil we amaq’ ri’ are rech kakoj kumal ri taqawokajil rech ri Ya’olchajinik xuquje’ pa taq Q’atoj tzij ri’ jacha’ ri’ rumal ri Organsimo Judicial xuquje’ rumal ri Instituto rech ri Defensa Pública Penal, ri Miniserio Público xuquje’ rumal ri Ministerio rech Gobernación.

Katain reyexik kayak ri nima rachoch rech kekunax wi winaq Pache’ rech Fraijanes ri’

Chi rij uyakik ri nima rachoch kekunax wi winaq ri’ rech pache’ ri’ are wari’ kachakux na rumal ri Ministerio rech Salud xuquje’ eri Taqawokajnem rech e k’o ajchak e ajkunanelab’ ke’ukoj ri’ xuquje’ ruk’ ri kichokonsab’al ri’, eri kunab’al k’o ri’ are jun uwach le chak b’anom ri’ xuquje’ katerenb’ex ukojik wari’ xkub’isaj ub’ixik ri Taqawokajnel ri’.

“Eri uj k’o quk’ ri pwaqilem tojb’al chak patan rech ri junab’ 2018 rech kayak ri nima rachoch kekunax wiri’ ri winaq e k’o pache’ pa le nimalaj Kitz’apib’alil pa Fraijanes xuquje’ ya’tal ri’ 50 millones chi pwaqil ya’tal chech ri’”, xcha’ ri Rivas Lara.

COMPARTIR