Are rech taqim pa aninaqil ri’ xuquje’ rech ub’anik utzil che ri uchak pa wokajil q’atb’altzij chi kuxo’l ri Organismo Judicial (OJ), ri  Dirección General rech Migración (DGM) xuquje’ Ministerio rech Gobernación, rumal ri’ k’o jun nuk’chomab’al rech tob’anem xchomataj ri’ rech ukojik ri q’atoj tzij pa uwachwuj pa kemamtzij pa le utaqik kichapik winaq ri’, are wa’ chomnem xb’antaj pa le Upam le Nimaja rech le nimaja rech q’atb’altzij ri’.

Aretaq xb’an ri juch’nem ri’ are jun xtatb’en chi’ ri viceministro rech ya’olchajinik rech ri Ministerio rech Gobernación Kamilo Rivera, ri K’amal b’e rech Migración, Carlos Emilio Morales Cancino, xuquje’ ri K’amal b’e rech ri Organismo Judicial xuquje’ rech ri Corte Suprema rech Justicia, magistrada Silvia Valdés.

Eri viceministro Rivera, xkub’isaj ub’ixik: “Eri qachak patan uj ajpatanel are rech keqanimaj xuquje’ kaqakub’isaj uwach unimaxik ri q’atow tzij ri’, pa le qachak patan ri’ k’o wi’ rech kaqakub’isaj uwach ub’antajil ri winaq rech ya’tal ta che rech keb’el b’ik che amaq’ tinamit ri’ we k’o pa q’atow tzij chi rij ri’, we jeri’ taqom che pa amaq’ ri’ we jeri’ taqom che rumal jun chik amaq’ naj.”

Eri Rivera, xuya’ ub’ixik che ri ya’olchajinik winaqilal, ri ya’olchajinik chi ke wokajil xuquje’ ri ya’olchajinik kub’sib’al k’u’x pa taq naj tinamit ri’ pa le q’atel b’anow k’ax ri’, are wa’ uwach ri b’anow chak ri’, “eri ya’olchajinik winaqilal are uchak patan ri Taqawokaj pa Amaq’ ri’, rumal ri’ kojtajin che ub’anik q’atel b’anow k’ax xuquje’ rech kaqaterne’j unimaxik ub’antajil ri ya’talil chi ke winaqilal ri’”.

Pa k’isb’al rech eri taqawokajnel xumaltyoxij che ri winaq che ri kiwokom uwach ri chak patan rech ri “Cholchal Ya’olchajinik Kub’sib’al K’u’x xuquje’ ri rech Suk’umal rumal ri USAID”, xuquje’ chi ke rajchak ri Migración che kiwokom uwach ri wokaj chak ri’, maltyox chi ke rumal kekowin che jun nimalaj b’anow chak ri’ xuquje’ rumal sib’alaj kikaj pa we q’ij ri’ k’o jun nim kakichakuj ri’ pa le ya’olchajinik xuquje’ pa le no’jb’anem ri’”.

Rumal ri’ eri Morales Cancinos, xub’ij che ri juch’b’anem rech tob’anik ri’ xuquje’ ri utob’anik ri k’ak’ taq no’jb’anikil ri’, “Qeta’m k’ut che are wa’ k’o nim kupatanij pa le utoq’ixik ri kaximik pa q’atb’altzij ri’ xuquje’ are wa’ b’anikil tajin kab’anikpa le uq’ijol ri nuk’chomab’al are rajilab’al 55-2012, kaqajuch’ b’a’ uwach jun k’ak’ b’anwo chomanik ri’ xuquje’ kaqatoq’ij ub’anik ri q’atow tzij ri’”.

Eri K’amal b’e ri’, nimq’atol tzij Silvia Valdéz xutzijol che we jun juch’b’anem ri’ are kutoq’ij ri b’anow ximonik pa q’atb’altzij ri’ rumal ri’ kakoj ri k’ak’ chakub’al rech no’jb’anikil ri’, “are wa’ utz che ri OJ jeri’ che ri Migración, jeri’ chi ke ri winaqilal e aj iximulew ri’”, xcha’.