Eri winaqil rech Masagua xkimaltyoxij che ri Nima K’amal b’e Amaq’ ri kajil xuq’ansaj chi’

265

Eri Brenda Larios

Iximulew, 11 rech enero (AGN), eri ri chuchu’ Antonia Barillas, 58 ujunab’, ri are aj Masagua, Escuintla, are ri’ jun chi ke 48,000 chi winaqil aj pa uq’ab’tinamit ri’ ri xkimaltyoxij che ri nima k’amal b’e Alejandro Maldonado Aguirre ri kajil ri ajchak xaq’ansaj chi’.

 “Ri in ruk’ ri wachajil man kaya’ ta chik qachak ri’ xuquje’ k’o jun wal yowab’ uk’olom rib’ k’a pa kajib’ junab’ chik ri’, eri kajil ajchakib’ ri’ sib’alaj katob’anik chaqe uj, xa’rumal xaq xu’ wiri’ 900 q’uq’ pwaq tajin kaqach’ako uj. Maltyox b’a’ che ri nima k’amal b’e amaq’, xcha’ ri chuchu’ Antonia ri’.

Pa jun b’enam xb’e wi pa uq’ab’tinamit ri’, eri nima k’amal b’e amaq’ ri’ sib’alaj xutoq’aj raq’ansaxik ri kajil ajchakib’ chi’ rech kuya’ utzilem chi ke ri winaqilal pa taq kachoch ri’.

 “Aretaq xinopan pa tinamit chi’ ri in xeniwilo e k’iyalaj taq ixoqib’ xuquje’ achijab’ konojel e ajchak k’ut, kumal ri e are ri’, k’o rajawaxik chi ke ri’ rech kakitzuqu ri kalk’uwal ri’, ruk’ ri jun taqanik ri’ xinkojo in”, xcha’ ri ajpatanel ri’.

Eri nima k’amal b’e ri’ sib’alaj xuya’ ub’ixik chi’ che e k’o k’iyalaj taq wokajil e ajya’el k’ak’ taq chak ri’. “Are ub’anikil b’anoj taq jastaq ri xa’ kataq b’ik pa taq nik’aj chik tinamit pa uwachulew, kojpa’ jastaq kakoj pa k’amsaqil ri’, kojpa’ atz’iyaqb’alil ruk’ nik’aj chik ri’, are wa’ qas karaj na kaya’ pa usaqil ri’”.

Xuquje’ sib’alaj xuya’ ub’ixik che we raq’ansaxik kajil rajchak pa taq juyub’ ri’ are kaq’atexik rech man k’ot chik winaq keb’e tane pa taq nik’aj chik tinamit pa uwachulew ri’ xuquje’ are wa’ kuya’ jun nim tob’anik che ri winaq pa taq kachoch xapawje kepe wi.

Eri tojb’al q’ij chak ri’ are xtaq utojik ri’ rumal ri nima k’amal b’e rech Iximulew ri’ pa le 31 raq’an q’ij rech ik’ diciembre rech ri 2015, are ri’ 1.954,95 q’uq’ pwaqil ri’ rech pa jun ik’ b’anoj chak ri’.

Are wa’ tojb’al chak ri’ xutaq ukojik pa le kajib’ uq’ab’tinamit ri’ pa amaq’ tinamit ri’ kojpa’ pa San Agustín Acasaguastlán xuquje’ pa Guastatoya, pa tinamit rech El Progreso, pa Estanzuela, pa Zacapa xuquje’ pa Masagua, pa Escuintla.

Pa le nimaq’ij riqb’al ib’ ri’ eri nima k’amal b’e ri’ xkoj che che loq’ uk’ojolb’alil rech Masagua, rumal ri’ xjach ri laweb’al ri uq’ab’ tinamit ri’ pa uq’ab’.

 “B’antaj k’ut kajk’al junab’ chik rech xk’oji chik jun chik un wujilal ri kub’ij chuwe “at ri’ at ralk’al uk’ojol ri tinamit rech Masagua”, are wa’ kub’an nim chuwe in, xcha le nima k’amal b’e amaq’ ri’.

Rumal ri’ eri ixoq’ ajkalte rech we uq’ab’tinamit ri’, Blanca Odilia Alfaro, xumaltyoxij che ri nima k’amal b’e amaq’ ri’ rumal xutaq raq’ansaxik kajil ri ajchak chi’.

 “Are wa’ jun nim tijob’al kichuq’ab’ pa oxib’ junab’ ri uq’ab’tinamit ri’, ri are man kaqaj taj kachup tane uwach pa aninaqil tane ri’. Are wa’ kaqamaltyoxij che ri qatat chikaj xuquje’ che ri qatinamit ri’ pane’ rech eri nima k’amal b’e ri’ xaq ak’awel rech qas xuch’ob’ k’ut xub’an je ri’, rech xuya’ jun utz taqanik ri’ che ri tinamit ri’”, xcha’ le ajkalte chi’.

Xub’ij chik are wa’ majun uchomanik ri Nima k’amal b’e amaq’ ri’ xane are wa’ jun chomanik k’o pa uq’ab’il ri Corte rech Constitucionalidad ri xuq’alo kakojik kanimaxik ri’, kaqeye’j b’a’ pa kib’i’ ri e ajkalte’ib’ rech ri kajib’ uq’ab’tinamit ri’ ri xtaq wi unimaxik jun taqanik ri’ rech kuya’ utzilem chi ke ri winaq tinamit ri’.

Pa le 31 rajilab’al uq’ij rech rik’ diciembre eri Ministerio rech Chakunik ri’ xutaq k’ut kaq’ansaxik kajil ri e ajchak ri’ pa taq ri wokajil b’anb’alil jastaqil pa le uq’ab’tinamit rech Masagua (pa Escuintla), pa Estanzuela (pa Zacapa), pa San Agustín Acasaguastlán xuquje’ pa Guastatoya (pa El Progreso).

We jun tojb’al chak ri’ are rajilal ri’ 1.954,95 quetzales (256,1 dólares) rech tojb’al chi ik’al ri’, qajinaq na loq 23% chuwach ri tojb’al chak ri’ rech b’anb’al jastaq kataq b’ik naj ri’ xuquje’ je ri’ che ri b’anb’alil jastaq pa we amaq’ tinamit ri’, ri are tojom ri’ chi’ are 2.534,15 quetzales (331,97) dólares ri’.

COMPARTIR