Xb’an ch’uchuj ri b’anow tzukunik chi rij taq k’aqb’alil ri’

137

Eri k’exnik rech no’jb’anem pa amaq’el katajin ri’ ub’anik ch’uch’uj che ri b’anow taq tzukunik chi rij taq k’aqb’alil ri’, are wa’ ub’anikil katajin chi rij ri k’aqb’alil che ri keraqatajik pa taq b’anow kamisanik ri’, xa’rumal k’ut eri nab’ej kanoq k’o kuchb’al q’ab’aj rech parafina che ri xkikoj ri q’atb’altzij ri’, umu wa’ kamik ri’ are chik kakojik ri microscopio pa ub’anikil k’amsaqil pa le rilik chik ri’.

We jun k’ak’ ub’anikil ri’ are chik kukoj ri Ministerio rech Gobernación, ri Wokajil Ajchajil Tinamit (PNC) xuquje’ ri ilb’al rech ri K’aqb’alil rech rumal ri Instituto Nacional rech Ciencias Forenses (INACIF), are rech pa aninaqil kilotaj chinaq xkojow ri k’aqb’alil pa taq le b’anow k’ax ri’.

Eri laboratorio rech Criminalística, k’a pa 2011 k’o jun k’ak’ chakub’al rech no’jb’anem jacha’ ri Microscopio Electrónico rech Barrido, che ri kurilo ri uxilak’ taq k’aqanik kab’an ri’.

We jun b’anow tzukunik ri’ are kanajtib’ kajib’ pa waqib’ kajb’al ri’, xa’rumal we jun ub’anikil chakub’al ri’ are kusik’ ronojel uwach ri b’anow k’aqanik ri’, are wa’ jun t’iqb’al che kusik’ ronojel taq uwach b’anom wi jun k’aqanik ri’.

We jun k’ak’ b’anikil ri’ are kukowinik kusik’ jun uch’aqapilal ri’, che ri k’o pa le uq’ab’ le wianq aretaq kab’antaj ri k’aqanik rumal; eri uwach taq ri’ kuxal rib’ xuquje’ are rech kub’an jun che rib’ ri’, eri winaq man kekowin taj kakilo ri’ xuquje’ kilotaj ta pa le xaq microscopio, rumal ri’ are qas kuya’ rib’ kilik pa jun utzalaj chakub’al ri’ che ri kakoj pa taq b’anb’al rech ri’”, xcha’ ri taqanel rech ri laboratorios rech criminalística rech ri INACIF, Ruth García.

Chi junab’ ri’ eri b’anb’alil ub’anikil criminalística k’o 500 uwach chak kub’an ri’ xuquje’ eri ronojel taq ri’ are taji kata rumal ri q’atb’altzij ri’, rech are kil kumal ri e ajilol rech ri’.

Eri uk’iyemal ri’

Eri García, xub’ij eri no’jb’anem ri’ are kuk’am retal che uq’ab’ ri winaq ri’, rumal k’ut 30 junab’ ok’owinaq chik tajin ukojik ri guante rech parafina, are wa’ qas k’o latz’ kuya’ che ri winaq ri’.

Eri ub’anikil rilik ri’ xk’extaj pa ub’anikil che kb’an che ri’ pa le jun k’utb’al retal rech ri xa’ kujoq’aj uk’amik retal ri’, are wa’ kuq’alajisaj uxilak’ taq ri k’aqb’al ri’.

We nik’aj k’exnik r’ are k’o nim utzil uya’om chi ke ri’ PNC ri’ rumal ri’ e chapom ri kamisanelab’ che ri k’o k’aqb’al xkikoj pa le b’anow k’ax ri’ xuquje’ chi’ k’u ri’ eri q’atol tzij rech ri Ministerio Público, eri are k’ut rajawtzij chi rij kuq’alajisaj ri ub’anikil b’anow k’aqanik ri’.

Ujikomaxik uwach ri tijob’enik ri’

Pa ka’kab’ taq q’ij ri’ pa oxib’ ik’ ri’ kab’an ri’ jun cholchak rech k’uttijonem chi ke taq ri eqa’lenelab’ rech ri PNC ri’, rech k’o chik keta’mab’alil aretaq ke’opan pa taq le kab’an wi k’aqanik che ri kekamisax wi ri winaq ri’, rech kach’ob’ik chinaq winaq xb’an ri k’aqanik ri’.

Xuquje’, eri tijob’enik ri’ are chi ke ri e ajno’jchak patanel rech ri Dirección rech Criminalística rech ri Ministerio Público, rech kena’w che umolik retalil pa kiq’ab’ taq ri b’anol taq k’aqanik ri’.

Are wa’ kub’ij, che aretaq k’o winaq kachapatajik kumal ri e ajchajinelab’ ri’, eri e ajch’ob’onel rech ri MP e are kakipiso pa taq pisb’al kiq’ab’ ri winaq che ri kab’ixik e are e ajb’anol k’aqanik ri’ rech kesax ri uxilak’ ri k’aqb’alil ri’.

Ronojel taq ri esab’al ri retal ri’ che are kapis ri’ xuquje’ kat’iq rij rech man katz’ilob’ taj.

 

Swiffy Output
COMPARTIR