Eri b’anoj k’ax xuquje’ ri kamisan winaq xqaj loq uchuq’ab’ pa le nab’e uwach waqib’ ik’ pa 2016 ri’

368

Eri ub’eyal taq cholchak ri’ ruk’ ri tzukunem xb’an kumal ri sak’ajil tzukunel rech q’atenik b’anow k’ax ri’, are wari’ kojom ri’ rumal ri q’atb’altzij rech ri Ministerio rech Gobernación, are xkowin che uq’atexik ri b’anow taq k’ax pa le nab’e molaj waqib’ ik’ rech junab’ ri’, ruk’ wa’ tajin uya’ik uchuq’ab’ ri ya’olchajinik chi ke ri winaq tinamit pa Iximulew ri’.

Are b’anow k’ax ri’ ri xb’an kowinem ruk’ xq’atatajik, pa le nab’e uwach waqib’ ik’ ri’ eri b’anoj k’ax are xq’atexik pa jun 13.72 che rech 100 kajilab’al 100 mil uwinaqilal ri’, are wari’ qas xqajik pa le k’isb’al taq b’elejeb’ junab’ ri’.

Aretaq kajunumisax uwach ri b’anoj kamisanik ri’ ruk’ ri xk’ulmataj pa q’ijol ri’ rech ri 2015, are chi’ xk’ulmataj 123 b’anow kamisanik ri’ qajinaq na chuwach ri xk’ulmataj pa le 2016 xuquje’ aretaq kajunumisaxik ri xk’ulmataj pa le nab’e waqib’ ik’ rech 2015 ruk’ ri rech 2016 k’o ri xqaj rajlab’al chi loq pa 275 ri xk’ulmataj pa we junab’ ri’.

Xuquje’ eri rajilab’alil xya’ pa utzijol rumal ri taqawokajnem ya’olchajinik pa amaq’, xuk’utu che pa junio ri’ man k’ot chik k’i b’anoj k’ax xb’an ri’ che ri pa kajlajuj junab’ ri’, pa le 28 rech we ik’ ri’, pa we q’ij ri’ man k’ot jun tane’ xkamisaxik pa le juyub’ tinamit Iximulew ri’.

Rutzilem ri ya’olchajinik b’anom

Eri ya’olchajinem tzukunik xb’antajik ri’ arech xkojik rech kiq’atexik ri elaq’omab’ e ajtoq’inel pwaq, ri kekamisanik, ri kakeleq’aj winaq, ri kakeleq’aj ch’ich’ keb’insaxik, ri k’ayin awan kunab’al jastaq kuk’ ri e ajpoq’sal pwaq maj pa usaqil ri’, k’o k’ut chapem winaq xb’an ri’, e k’i ri molaj b’anol k’ax xechapik, e 43 molaj xeq’atexik ri’ ruk’ ri 29 chi winaqil b’anol taq k’ax ri’.

Pa le b’anow tzukunik xb’anik e k’oxb’antaj kowinem xechapik pa le nim ya’olchajinik ub’i’ “Al Rescate del Sur”, rumal ri Wokajil Ajchajil Tinamit (PNC), chi’ xb’antaj kowinem xechapik e 86 winaq kab’ixik e uwinaq ri jun itzel molaj b’anol k’ax kib’i’ “Solo Para Locos”, rech ri Barrio 18, ri e ajtoq’il pwaq ri’.

Xuquje’ eri b’anow ya’olchajinik ub’i’ “Operación Halcón” are xkojik rech xeq’atexik e ajtoq’il pwaq elaq’nik ri’, chi’ e k’o 38 chi winaq xechap ri’ kab’ixik e uwinaqil ri Crazy Rich, Gangster, ri nik’aj kib’i’ Solo Para Locos kuk’ nik’aj Vatos Locos, xuquje’ kuk’ ri rech ri Barrio 18 xuquje’ eri ya’olchajinik xkojik ub’i’ “Operación Mesoamérica”, are xb’an pa komonb’al kumal ri q’atb’altzij rech Ya’olchajinem tzukunik rech Iximulew xuquje’ pa komon kuk’ taq ri tinamit rech Centro ruk’ ri Suramérica, ruk’ wari’ xb’antaj kowinem xechap ri’ e lajuj b’anoj k’ax kakeleq’aj winaq kab’ixik.

K’o xq’atataj kuwach ri e ajk’ayin awan kunab’al ri’

Pa we junab’ ri’ k’o 5 mil 527 kilos rech cocaína raqom ri’, eri rajil are ri’ Q 567 millones 856 mil 688.65, ri are wari’ kuk’utu che are retal jun 1 mil 930 kilos uwi’ ri’, ri ok’owinaq na ruk’ ri xraqataj je wa’ pa junab’ 2015 ri’. Xuquje’ k’o 5 millones 489 mil 499 dólares xuquje’ k’o 4.3 q’inomal pwaqil xraqataj ri’, are ok’owinaq na chuwach ri  304 mil 772 dólares le xraqataj pa le nab’e waqib’ rech pa junab’ir kanoq.

Rumal le tijob’al choq’ab’ chak chi rij ri’, xb’antaj kowinem xraqataj le 1 millón 502 mil 116 raqan ichaj marihuana, man junam ta k’ut ri xraqataj pa junab’ir kanoq aretaq xaq xu’ wiri’ xraqatajik 279 mil 244.

Eri xechap chi ke ri’, k’o nim kiq’atexik xb’anik ri nuk’wokaj b’anol k’ax kakiq’axaj awan kunab’al jastaq ri’, rumal ri’ xchapik ri Marlon Monroy Meoño, alias “El Fantasma”, ri xchap pa taq ik’ abril ri’, are kab’ixik ri jun chi ke ri nim kajawal b’anol k’ax pa we amaq’ ri’.

Pa saqilem sachom uwach ri pwaqil rech tojb’al ri’

Eri jun chik chi ke ri uchak ri taqawokajil ri’ are b’a’ ri pa saqilem kakojik kasachik ri pwaqilem uchokonsab’alil ri’, are ri’ uwach le tajin xupatanij pa le nab’e uwach waqib’ ik’ pa we junab’ ri’ rumal wari’ k’o 141.7 q’inomal chi pwaqilem xkolik man xsach taj pa le Ministerio rech Gobernación, ruk’ resaxik ri awan kuwach ajchakib’ chi’.

We pwaq xkolik ri’ are xkojik pa le kiloq’oxik le kichak patan ri PNC ri’, xa’rumal ri’ eri pwaq xya’ chi ke rech xaq’ansaxik 700 quetzales uwi’ tojb’al kech le ajchak pa wokajil ajchajin tinamit ri’.

COMPARTIR