K’o tzijob’enik xya’ik rech uq’atexik uyab’ilal b’oq’owach ri’

235

Are rech kaq’atexik ri uyab’ilal b’oq’owach chi ke rajchak ri Ministerio rech Gobernación, eri ajno’jinel chi rij jun yab’ilem ri’ ri ajkun Jorge Rafael Hernández, xuya’ jun tzijob’enik chi rij ri yab’ilem rech b’oq’owach ri’ “are junam ruk’ jun elaq’om man k’ot ub’ixik kub’an k’ax ri’”, eri molinem chi rij utzijoxik wa’ are xb’an pa le rachoch ri taqawokajnem ri’.

Eri jun tzijob’enik ri’ are xya’taj kumal ri k’amal b’e rech ri Coordinación rech Salud Integral rech ri Ministerio rech Gobernación. Pa let tzijob’enik ri’ xetatb’enik ri k’amal b’e rech taq jalajoj jachakunb’al pa le taqawokajnem ri’ xuquje’ ri eqa’lenel rech ri Wokajil Ajchajil Tinamit (PNC).

Eri Hernández, ajno’jinel rech visión Integral Guatemala, xub’ij che “kojtajin che kuwa’lijsaxik ri winaqil pa uwachulew rech kaqatzijoj chi ke ri jun k’ax rech b’oq’owach ri’, xuquje’ are rech kaqaya’o jun saqil ub’ixik chi ke chi rij jun yab’ilem ri’, are junam ruk’ jun elaq’om kach’a’w taj kub’an k’ax ri’ xuquje’ are wa’ kub’an potz’ che ri winaq ri’. pa Iximulew ri’ qaraj e k’o oxib’ pa jo’ob’ k’o ri jun yab’il ri’ chi ke”.

Eri jun uyab’il b’oq’owach are jun yab’il kub’an k’ax chech ri’. Are kakowinik kub’an che ri ub’oqch’il b’oq’owach rech kaka’y taq chik, are wa’ kub’an moy che ub’oq’owach ri winaq ri’.

Rumal ri’ eri Ministerio rech Gobernación, Mónica Samora, rech Salud Integral xub’ij che we jun tzijob’enik ri’ are k’o nim upatan chi ke ri winaq pa tinamit rumal k’ut eri jun yab’ilem ri’ majun ta ukunab’alil ri’, rumal ri’ rajawaxik kakunaxik rech naj kaka’y le winaq ri’.

Eri yab’il b’oq’owach are jun yab’ilem che ri pa no’jimal kak’iyik, we kamik eri e q’apoj winaq ri’ k’o jun yab’il chi ke ri’. rumal wari’ eri qachak are kupatanij rech kaqawa’lijsaj ub’ixik rech kaketa’maj le winaq rech uq’atexik ri’”, xcha’ ri Samora.

Pixb’anik chi rij wari’

Pa taq le pixb’anik chi rij ri’ rech kaq’atexik ri jun yab’ilem ri’, eri ajno’jinel chi rij ri’ xub’ij che are rajawaxik kasolix le b’oq’owach ruk’ jun ajkun rech ub’i’ oftalmólogo aretaq k’o chik 40 ujunab’ le wianq jeri’ kub’an pa keb’ pa kajib’ taq junab’ ri’. Le k’o chik 40 pa 65 kajunab’, rajawaxik kakisolij chi jujun pa keb’ junab’ ri’. Eri ok’owinaq chik 65 kajunab’, cha waqataq ik’ chi jujun junab’ kakisolij b’oq’kuwach ri’.

Eri jun chik pixb’anem xya’taj rumal ri jun ajno’jchakunel rech b’oq’owach ri’, are kub’ij rajawaxik k’o jujun taq chakunem kab’an chech ri’ are wa’ kuya’o utzilem chi rij wari’. Jeri’ xub’ij rech kato’ik le b’oqowach wexa’ k’o kasakotaj wiri’. Xuquje’ rajawaxik kab’an jun tob’anik chech ri b’oq’owach ri’, rumal ri’ rajawaxik eri tob’al b’oq’owach are moy kaka’y le kakoj kumal le winaq ri’.

Eri winaqil che ri k’o sib’alaj k’ax chi ke e are le winaq 60 kajunab’ ri’, eri winaq e mosab’ ri e ri’ij chik, ri q’eqwinaq, ri moy keka’yik, ri ki’ ub’anom kakik’el ri’ xuquje’ ri kakikoj nik’aj chik kunab’alil ri’.