Are rech kaq’atexik ri b’anow xuquje’ k’ayin rech esam uwach b’anow k’ax rech achk’ulaj pa Iximulew, eri Centro internacional rech ak’alab’ e sachinaq xuquje’ e minom pa k’ax chak ri’ (ICMEC) xuquje’ ri Jachakunb’al rech ri Naciones Unidas Q’atenik k’ax xuquje’ awan kunb’alil ri’, ruk’ upwaqil le Canadá, xkijach k’ut keb’ chakub’al rech no’jb’anem che ri Wokajil Ajchajil Tinamit (PNC), rech kaq’atexik ri esam uwach b’anow k’ax rech achk’ulaj ri’.

Pa le molin ib’ ri’ xetatb’enik ri K’amal b’e rech ri PNC, Nery Ramos y Ramos, ri Subdirector rech Investigación Criminal, Stu Velasco, ri Enrique Marín Taqanel rech ri Jachakunb’al rech Q’atel Awan kunb’alil ruk’ b’anow k’ax ri’, ri Pilar Ramírez rech ri ICMEC.

Eri jun ub’eyal b’anow chomanik ri’ are ketijoxik pa jun junab’ ri eqa’lenel rech ri Unidad Especializada rech Investigación rech Delitos Cibernéticos rech ri PNC, are rech kab’antaj kowinem keq’atexik ri molaj b’anol k’ax kakesaj uwach b’anow achk’ulaj che ri ke’uya’ pa k’ax ri taq ak’alab’ ri’.

Eri nab’e chakub’al k’o ri’ are ri “ICACCOPS”, chupam k’o wi ri nimtzijol chi rij ri esam rachib’al b’anow achk’ulaj chi ke ak’alab’ ri’. Eri ukab’ chik are ri “IOS TRIAGE” ri k’o pa le kematz’ib’ ri kuya’ rilik nikpa’ uwach kanajtib’ che b’anow ch’ob’ow chi rij ri’ xuquje’ ri jun chik kukol ri tzijol ri’, are rech kutzukuj ri chakub’al maj pa usaqil jacha’ achib’alil ruk’ ilob’alil kech ak’alab’ ri’.

Ri Nery Ramos, K’amal b’e rech ri PNC, xuya’ ub’ixik che ri kowilaj chak chi rij ri’ are rech kaq’atexik ri molaj b’anol k’ax e poq’sal uwach b’anow achk’ulaj chi ke ak’alab’ ri’, xkub’isaj ub’ixik che we kamik e k’o 22 uwach b’anow k’ax ri’ katajin rilik ri’.

“Y’atal ta ri’ rech kaya’ utzijoxik ri’ rumal kuya’ k’ax pa le ub’eyal b’anow tzukunik ri’, kojtajin k’ut che kiq’atexik kichapik nik’aj molaj b’anol k’ax ri’ che ri kakib’an k’ax chi ke taq ak’alab’ xuquje’ kakiya’ pa itzelal ri rachib’al ri nimatinamit Iximulew ri’.

Eri Stu Velasco xuya’ ub’ixik che ri ak’alab’ ri’ kuk’ ri alab’om alitom e are e k’o qas pa nab’e keto’ik rech kaq’atexik ri winaq b’anol k’ax chi ke ri’.

“We chakub’al ri’ are k’o nim kupatanij ri’ rumal k’ut are rajawaxik katzukux uwach ri’ rech keqato’o ri taq ak’alab’ ri’”, xcha’ ri Velasco.

Pa waqib’ ik’ chik ri’ katajin ub’anik ri’ solwachinik ch’ob’ow ri’ pa le keb’ programas sipam rumal ri PNC ri’, xkub’isaj ub’ixikri Pilar Hernández, Ajno’jinel Q’atoj Tzij xuquje’ K’amal b’e rech ICMEC ri’. Are k’ut xuya’ ub’ixik che we programas ri’ man k’ot rajil xtoj rumal ri’ Nimatinamit Iximulew ri’.

COMPARTIR