Amaq’ Iximulew are jun tajin katatb’enik pa le k’ak’ b’anoj taqawokaj ri’ rech uq’atexik ri k’ax ub’i’ cibercrimen

39

Pa le Estado rech New York, Estados Unidos rech Norte América, ri Viceministro rech Tecnología, Gabriel Juárez ruk’ ri Embajador Luis Lam Padilla, k’amal b’e ajtaqo’n rech Amaq’ Iximulew chi uwach ri Organización rech Naciones Unidas (ONU) xetatb’en chi’ ri puq ajchak rech uwokik uwach ri tzijob’elil xuquje’ chi rij telecomunicaciones pa le ub’anikil ya’olchaiinik ri’.

Chi’ k’u ri’ tajin ketatb’en wi konojel ri amaq’ nimatinamit panoq, rech ketajin che chomanem chi rij ub’anikil ciberseguridad ri’ rech k’ax ta ya’el tijob’enik xuquje’ ri tzijob’enik chi rij ri’. Rech uya’ik uchuq’ab’ uwach ri uchakuxik pa we amaq’ xuquje’ rech pa uya’ik kub’al k’u’x chi kuxo’l ri amaq’ nimatinamit panoq, are rech utz ub’anik kab’an che ri taqanem rech kakoj pa taq le k’ak’ ub’anikil tijonem rech kub’al k’u’x uwach ri okem pa uwachwujil rech pa k’amq’aq’nil ri’.

Pa le tzijonem xub’an ri viceministro Juárez, xub’ij che “We jun wokajil patanel ri’ xaq keyem chik rech ketob’anik iwuk’ ix, rech kub’al k’u’x ub’anik uchomaxik ri chomantzij pa le riqb’alil ri’. Kujraqatajik pa jun k’axk’onem pa taq le amaq’ nimatinamit panoq ri tz’ilom uwach rumal taq ri k’ax kakib’an ri e itzel winaq che ri joremal ri’ xuquje’ eri b’anoj xib’inik b’anoj k’ax ri’ are wa’ qas ke’uya’o pa k’as ri qawinaqilal ri’. Eri jun chi ke are ri k’ax ri’ are ri k’utb’al b’anoj itzelal chi ke ri ak’alab’ ri’, aretaq kab’an k’ax chi kak’iyemal xuquje’ are rech kak’ayixik chi ke e itzel taq winaq ri’.” Xcha’.

Xuquje’ xub’ij chik che are kaya’ kanoq chi ke ri k’ak’ taq winaqil rech chuwe’q kab’ij che ri rajawaxik kek’iyirik,”sib’alaj qeta’m k’ut che rajawaxik kaqatun qachuq’ab’ chi rij rech xuquje’ kojkowin che ukojik qachuq’ab’ pa taq le k’ak’ tzijob’elil ri’ xuquje’ pa le no’jchakub’al che ri pa nojimal kumaj kak’iyir uwach”, xcha’.

Eri Amaq’ Iximulew xq’aj pa chi kuxo’l ri puq chakunel rech xok che nab’e amaq’ nimatinamit ri’ pa le kipuqil ri Nimatinamit rech ri Naciones Unidas chi ke ri keqarataj pa le moloj ri’. We moloj amaq’ nimatinamit e are ketajin pa le chakunem k’iyemal, e are k’ut tajin ketatb’enik rech chomanem kumal ri e amaq’il nimatinamit e tatb’enel ri’ xuquje’ are wa’ tajin kutz’aqatisaj kuwach ri moloj ri’ xuquje’ rech kakiterenb’ej reta’maxik ri taqonatzij rech kakoj pa taq amaq’ nimatinami panoq pa le ub’anikil ukojik ri TICS pa uwachulew ri’.

Eri viceministro xub’ij che ri ch’ob’otal chak ri’ are tajin uchakuxik uwach k’a pa le junab’ 2030, “chi’ k’u ri’ eri Amaq’il Nimatinamit ri’ are rajawtzij rech kukub’isaj ukojik wa’ le TICS pa taq le b’anoj chomanem pa taq tinamit rech kab’antaj kowinem ruk’ kaq’atexik ri k’ak’ taq b’anoj k’ax petinaq, xuquje’ rech kak’ex uwachil ri ub’anikil kojb’al rech q’atoj tzij rech kuk’ut uwach unimaxik wari’ xuquje’ jacha’ le kub’ij pa nim taqonatzij pa amaq’”, xcha’.