Xok loq ri nab’e centroamericano xtaq loq k’a Estados Unidos, man xraj taj xel kanoq chi’

 

We kamik xol kq ri nab’e nima xik’ch’ich’ upetik loq Estados Unidos uk’amom loq jun winaqil ub’antajil hondureña ri xuk’is unimaxik uwach ri nimatob’anik rech ri nuk’chomab’al rech ri CA4 che ri b’enaq chik ik’ juch’um uwach, are kamajtaj jun chik uwach q’axnik are rech ya’el ilonem chomanik chi ke nik’aj chik winaq kepe ri’”, xcha’ ri Enrique Antonio Degenhart Asturias, ministro rech Gobernación aretaq xok loq ri nab’e centroamericano pa we amaq’.

Eri Ministro xuq’alajisaj ub’ixik are wa’ kanimax ub’anik jacha’ kataqon wi ri taqanik pa Iximulew, eri nuk’chomab’al tob’anik ri’ are xya’ pa saqil kachakuxik rumal ri nima K’amal b’e Amaq’, eri wujil are xetaq chi kuwach ri’ xuquje’ jeri xb’anik pa le upetib’al ri nab’e winaqil pa Iximulew ri’.

Eri ub’anikil le upetib’al ri’

Aretaq xopan xqaj loq pa le xik’ch’ich’ che ri xk’am uloq k’a pa Estados Unidos, ko’kik pa Centro rech Atención kech Retornados rech kamajtaj uya’ik ujachik ujastaq che ri are xuquje’ jacha’ le kopanib’al ri’ jeri’ kasik’ixik kab’an ri’ rech kunojisaj uwujil ri’ xuquje’ chi la’ k’ut ya’tal che rech kuta ri toq’ob’ rech kakoj pa le kib’anikil ri winaqil che ri kakaj keb’e ri’, xcha’ ri Ministro.

“Sib’alaj nim uq’ij uto’ik che pa Iximulew ri’ kato’ wi ri ya’talil chi ke konojel ri winaqil rech ke’ok chi upam ri cholchak rech ke’ok loq pa we amaq’, jacha’ ri’, we ri winaqil hondureño xuta tane’ ri ya’el tob’anik chi re are ri jachakunb’al rech ri Instituto Guatemalteco de Migración are ajilol rech kano’jisax ri uwujil rech kakoj pa le cholchak rech ya’el tob’anem che, man je ta ri’ xb’antajik”, xcha’ ri taqawokajnel rech ri ya’olchajinik pa amaq’.

Pa le xya’taj ub’ixik che are ketaq Petén ri’, chi rij wari’ eri Ministro xuq’alajisaj ub’ixik ri’, che are wa’ xaq xuya’ ub’ixik ri’ rumal jun ajya’el tzijolinik pa q’axib’al tob’al tzij estadounidense ri’ are wa’ xub’ij che ronojel ri aeropuertos kekowinik kakik’ul apan ri xik’ch’ich’ are kachomaxik we k’o ketaqik rech keqaj Petén are ri’ ri kataq ub’anik xya’ ub’ixik.

“Xa’ k’o b’a’ jun itzelal ub’ixik xuya’ ub’ixik rumal ri jun ajtzijolinel ri’ aretaq xya’ ub’ixik che ri winaq ke’ok loq keqataqo pa Petén xuquje’ man je ta ri’ kab’an pa aninaqil ri’, xcha’ ri Degenhart Asturias.

Pa k’isb’al ri’, xub’ij eri b’anoj chakunem ri’ are wa’ pa komon ub’anik kab’an ruk’ ri taqawokaj rech ri Estados Unidos are rech ke’uterenb’ej xuquje’ rech keq’atexik kachuq’ab’ ri nik’aj molaj b’anol k’ax pa taq Nimatinamit ri’, xuquje’ man rech taj kaqab’an tane’ k’ax chi ke ri winaqil keq’ax chi’”.