Rech ya’talil ri jikomal joremal ri’, rech kapixb’a kanima’ ri winaqilal chi rij ma utz taj kekoj ri etz’ab’a’l rech ch’ojinik, xuquje’ are rajawaxik kaya ri rech ki’kotemal chi ke ri ak’alab’ xuquje’ e q’apojil, rumal ri’ we q’ij kimik xmajtaj ri ya’ltzijol ub’i’ “Kinya’o jun etz’ab’a’l chchech nukemon”, ri xtoq’ax ub’anik wa’ rumal le Subdirección General rech Prevención rech ri Delito (SGPD) rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC) pa taq ri nimaq’ij pawe k’isb’al ik’ decembrinas pa amaq’ tinamit.
Eri subdirector General rech Prevención rech ri Delito, Pablo Rodríguez, xutoq’ij ub’ixik chi ke ri winaqilal rech che’ok pa le ya’ltzijol ri’, rech kepe b’a’ kakisipaj taq etz’ab’a’l ri’ pa le waqxaqib’ k’a pa le 14 rech diciembre rech pa junab’ ri’. “koje’ b’a’ che ukojik ri k’olib’alil umolij etz’ab’a’l ri’ pa le rachoch le Dirección General rech ri PNC, jeri’ kab’an pa le 29 delegaciones rech ri SGPD, rech ri umolik ri etz’ab’a’l rech ta ch’oj ri’”, xcha’.
Xuquje’ eri subdirector Rodríguez xub’ij, che pa le 15 pa le 17 rech diciembre ri’, eri jujun delegación kakib’an jun ub’ixikiklchi rij ronojel taq ri etz’ab’a’l xmolik rech kakiya ub’ixik pa saqilal ri’. “Eri qataqim ri’ are kaya uchuq’ab’ rech kakub’ kik’u’x ri winaqilal chi ke ri e’ajchajin tinamit pa amaq’ tinamit, qas chi ke taq ri ak’alab’, taq ala taq ali xuquje’ e q’apojib’. Xuquje’ rech kab’an ri jun utzilaj k’amow ib’ riqon ib’, pa taq ri nimaq’i rech k’isb’al junab’ ri’”, xcha’.
Eri ujachik ri etz’ab’a’l ri’ are rech kaya chi ke ri ak’alab’, pa le 18 pa le 31 rech diciembre ri’ pa ronojel ri amaq’ tinamit.
Pa junamamil, eri reqa’lenel chajin tinamit kakib’an retz’b’axik ujachik ruk’ ri winaqilal ri’. Emu wari’, ruk’ taq ri rachib’al a Lesh xuquje’ al Leshy, kuk’ taq ri kachib’al ri al Polita xuquje’ a Polito, ri k’o ya’ltzijol rech q’alan b’anow k’ax chi ke ri e q’apojib’.
Ri k’ulmal ri’
Eri cholchak ri’ are xk’utun ri’ are chi’ k’o jun xk’ulmataj pa jun rachoch tijob’al rech Chiquimula, chi la’ k’ut ri jun alaj ala xusak jun alaj chik ala ruk’ jun k’aqb’al rech balines che ub’oqowach. Are chi’ xk’umajtaj wari’, eri e’ajtijonelab’ sib’alaj xkita toq’ob’ tob’anik pa le delegada rech relacionales comunitarias xuquje’ pa le ch’ob’otal chak ub’i’ “Maqachapo k’aqb’al q’aq’, kujk’ejeb’ b’a’ pa joremal”, eri reqa’lenelab’ ri chajin tinamit xkitzuj chi ke ri e’ajtijoxel rech kakiq’alo kib’ chech uchapik wari’.
Eri ub’anikil tikirsam ub’anik rumal ri PNC, are rech kapixb’ax ub’ixik chi ke ri winaqilal chi rij man utz taj kakojik ri etz’ab’a’l rech poqs’an q’aq’ ri’ rumal ri’ xqaj uk’ayixik uloq’ik ri etz’ab’a’l ri’ pa taq le nimaq’ij pa tinamit. Are chi’ xkilo man xek’ayin ta chik, eri ajk’ayinelab’ xkich’ojij ub’ixik chi rech ri ajkalte, rumal ri’ ri are xub’ij che are katob’an kuk’ ri wokajil ajchajin tinamit, xuquje’ xuya kiwuj rech ke’ok pa taq ri etz’anem ri’ jachin kopanik kujacho retz’ab’a’l rachib’al k’aqb’al ri’.
K’a pa le 2008 ri’ k’a pawe q’ij kimik, eri PNC umajom ub’anik ri b’anoj kapixb’axik ri winaqilal chi rij ri k’ax kub’an we kakoj ri etz’ab’a’l rech k’aqb’al kumal ri ak’alab’ ri e q’apojil e’aj iximulew ri’.
