Xchapataj loq ri urox extraditable ri’ rumal k’o pa narcotráfico ri’ xchap loq pa jun puqtzukunem xb’an chaq’ab’ kumal reqa’lenel ri Subdirección General rech Análisis de Información Antinarcótica (SGAIA) ri’ uq’ab’il ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC), pa le calzada Reino de España de Gualán, Zacapa ri’.
Eri jun xchapik are a Julio César Peralta Vargas, 42 ujunab’, ri taqom loq uchapik rumal ri nima q’atb’al tzij ub’i’ Corte Distrital rech ri Estados Unidos rech ri Distrito Este rech Texas ri’ rumal xuk’ayij b’i chom awan kunb’al ri’ are chi’ xsolixik xq’alajinik che are cocaína ri xutaq b’i pa k’ayinem chi la’ k’ut pane’ b’a’ reta’m che are jun nim umak kub’an ri’ pa awalik xutaq b’i pa le nimatinamit EE. UU., ri’.
Eri wokajil ajchajin tinamit xkiriq k’ut jun k’aqb’al q’aqw’, jun raqarik k’aqb’al, ruk’ job’ nojisab’al rech, ruk’126 ub’aq’ k’aqb’al q’aq’ jalajoj uwach, ruk’ Q1,900 chi pwaqil b’otolik xuquje’ ruk’ keb’ chi ch’aweb’al rech eqam. Xuquje’ xchap ri ch’ich’ ub’insam are chi’ ti xchapik.
Arech chi’ xchapik, eri a Peralta Vargas xk’am b’i pa taq ri q’atb’al tzij chi ri umak xub’ano. Te k’u ri’ xk’am b’i pa jun japache’ tz’apib’al rech kacholajisax ri wujilal rech kataq b’i pache’ q’atb’al tzij k’a kak’is na utaqik b’i pa Iximulew ri’.
Ri utzijob’elil ri’
Eri tzukunek xb’an chi rij ri’ xq’alajisan rech che are ri’ jun nim molajil rech b’anoj k’ax rech k’ayin awan kunb’al k’a pa juntir ri Suramérica, Centroamérica xuquje’ Norteamérica, xuquje’ are ri ajmak chi rij uk’ayixik utaqik b’i ri cocaína pa rulewal le nimatinamit estadounidense ri’.
Eri a Peralta Vargas, k’a pa 2010 k’a pa junio rech 2024, are ri’ ri xtaqon b’i rech ri k’ilaj uwach taq k’ayib’al rech ri cocaína chech we jun molajil ri’, jeri’ chi’ pa tinamit xuquje’ pa nik’aj chik nimatinamit pa uwachulew.
Awan tiko’nib’al ri’
Pa jun chik puqtzukunem xb’an pa le caserío Casa Blanca rech Santa Lucía La Reforma, Chuwimeq’ina’ ri’, chi la’ k’ut xriqitaj wi 9,440 raqan ichaj rech marihuana ri nim chik k’ayirinaq. Eri awan tiko’n kunb’al ri’ are la’ xporoxik eri rajil kab’ixik qaraj k’o Q3,540,000 ri’ chi pwaqil ri’.
Eri wokajil ajchajin tinamit xkiporoj ri tiko’nib’al rech awan kunb’al jacha ri utaqanik ub’im ri q’atb’al tzij. Ruk’ wari’ kuk’utu ri nimachak tajin ub’anik rumal ri Amaq’ pa le kaq’atexik nik’aj molaj b’anol k’ax pa uwachulew, jacha ri narcotráfico pa rulewal amaq’ tinamit aj iximulew.
