Xk’ut kiwach ri Fuerza de Tarea Rech katoq’axik ri b’anoj k’ayinem jastaqil ri’

Pa le portuaria Santo Tomás de Castilla, Izabal ri’, are jun utzilaj k’olib’alil rech ri poq’san chak meb’il, rech b’antajil xuquje’ rech ri kub’al k’u’x chajinem pa Iximulew ri’. Rumal k’ut sib’alaj xunimarik ri b’anoj k’ayin jastaq pawe aduana ri’, are sib’alaj kumajo jun nim kemonchak tob’anem kumal ri taqawokajilal ri’, ri b’anoj tzukunem chi rij ri’, jacha ri b’anoj taq toq’anik b’anoj k’ay ri’ xuquje’ pa le uk’ak’arsaxik uwach ri chak taqanem aduanero ri’ pa amaq’ tinamit ri’.

Rech kab’antaj uchakuxik ri toq’atal uwach, chi rij wari’ eri Wokom K’amal B’e Amaq’ xuya utzijol rech umajik ri puqtzukunem chajinik kumal ri Fuerza de Tarea ri’ rech Toq’italik ri B’anoj K’ayin Jastaq ri’ xuquje’ rech pa aninaqil kajach uwach pa nimaja k’olib’al ri’ ri chajim kumal ri puq eqa’lenel rech binomio K-9, pa Santo Tomás de Castilla, are la’ k’o nim upatanib’alil rech kaya’ik uchuq’ab’ ri chajinem solinik ri’ xuquje’ ri chajinem pa le portuaria ri’, jeri’ ucholajisaxik kiwach ri kaxonach’ich’ xuquje’ ri choman uq’atexik ri k’eyowal, rech katzukuxik xuquje’ kaq’atexik ri molaj e’ajb’anol k’ax chi’ pa amaq’ tinamit xuquje’ pa nik’aj chik amaq’ib’.

Eri k’amal b’e amaq’ tinamit Bernardo Arévalo, are xk’ut kiwach ri’, pa sib’alaj xub’ij wi che, pa jun b’anoj chakunem pa suk’ilal, saqilal, ri toq’im uchakuxik ri’ ruk’ jun rilob’alil le Wokom Amaq’, rech b’anik utzilem pa kemon ri’, ruk’ wa’ tajin b’a’ utoq’axik ri uchak umeb’il le amaq’ tinamit ri’.

“Rech kab’an k’ak’ che kiwach taq ri puertos xuquje’ ri utiqim rib’ ruk’ taq ri jurujyuquyik ch’ich’ ri’, ri kujaq ub’e ri k’ayinem jastaq pa taq amaq’ib’ pa uwachulew ri’ xuquje’ rech katz’apixik ri kib’e nik’aj nuk’molaj b’anol k’ax, are la’ ri ub’e q’axenik le rajawaxik chi re ri poq’san chak meb’ilem ilom uwach ri’, ri k’o nim uchuq’ab’il xuquje’ ri ya’talil uwach ri’”.

Xuquje’ eri k’amal b’e amaq’ tinamit sib’alaj xub’ij che xikik’am kichuq’ab’ kub’al kik’u’x ri rajpatanel ri’, ri amaq’ib’ e k’o apanoq kuk’ ri kemon taq amaq’ib’ nimatinamit rech uwachulew ri e k’o pa Iximulew ri’, ri are la’ k’o nimalaj rutzilal pa le wokom uwach chi’ pa kulewalil ri amaq’ib’ taq nimatinamit ri’.

Xuquje’, xub’ij che ri rutzilal kemon tob’anik ri’ rumal ri Wokom Amaq’ rech ri Estados Unidos rech América ri’, ub’anom jun upatanib’al pawe ub’anik k’ak’ kiwach taq ri puertos rech ri amaq’ tinamit ri’.

Eri ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, xub’ij che are kab’an ri jun pueto ri sib’alaj chajim rech pa amaq’ tinamit ri k’o ub’anikil.
Chi rij ri chajinem portuaria ri’, eri ajpatanel xub’ij che are jun uwach k’olib’al che ri kechoman e k’i q’atb’al tzij chi rij, are la’ jun chak chi kumal ri kemon winaqilal, che ri man xaq ta utukel kuchakuj ri’, xane’ are ruk’ kemonchak ri’, ruk’ ucholb’al chak xuquje’ ruk’ ri b’anoj puqtzukunem ri’. “K’a pa le Ministerio rech Gobernación xuquje’ pa kichakuninem ri unidades especializadas rech ri Wokajil Ajchajin Tinami , rech e k’o ri’ pa rachoch ri portuarias ri’”, xcha’.

Rumal ri’, eri taqawokajnel rech ri Ya’olchajinem pa Amaq’ xuya utzijol che ri Subdirección General rech Análisis rech Información Antinarcótica (SGAIA) xuquje’ ri División rech Protección rech Puertos, Aeropuertos xuquje’ Puestos Fronterizos (DIPAFRONT) ri’, pa keb’ oxib’ q’ij ri’ are jun ka’ok le Dirección Antinarcótica xuquje’ Seguridad Fronteriza (DASF). “Ilom uwach ri uchak ri’: rech kuq’atij uwach ri k’eyowal naj kape wi pa amaq’ib’ taq nimatinamit pa uwachulew, jacha ri narcotráfico ri’, ri uq’axexik ri uk’u’x b’anob’al awan kunb’alil, ruk’ ri awan k’ayin jastaq ri’. Chi’ kachakux wi, pa kemon uq’atexik uq’atatajik”, xcha’.

Eri nimatat Villeda sib’alaj xub’ij, eri nim kemonchak kumal ri taqawokajil kuk’ ri wokaj winaqilal kechomanik kuya k’ut nim uchuq’ab’ chakunem rech kaq’atexik ri nuk’molaj e’ajb’anol k’ax pa taq amaq’ib’ e k’o apanoq, are jun k’ayewal che ri kunimaj taj ri k’ulb’a’til rech taq amaq’ib’. Xuquje’ sib’alaj xuya utzijol che ri ajeqa’lenel rajchajinelab’ ri fuerza de tarea, jachom kiwach pa taq ri uk’olib’alil portuarios ri’ rech kekemonik, rech uk’amik xuquje’ rech ya’ik ub’ixik kumal pa amaq’ tinamit jeri’ pa taq amaq’ib’ nimatinamit e k’o apanoq, jeri’ rech katerne’xik ri kaxonach’ich’ e rajawaxik.
“Eri chajinem man kach’ojin ta ruk’ ri k’ayinem, xane’  are kub’an ri chajinem ri rajawaxik ri’”, xcha’.

Rumal ri’, eri taqawokajnel rech ri Superintendencia rech Administración Tributaria (SAT), Werner Ovalle, xub’ij che ri fuerza de tarea kuya uchuq’ab’ ri chajininem xuquje’ ri k’ayinem rech taq amaq’ib’ pa Iximulew. “Eri jun nim jupuq ajeqa’lenel che ri kub’an ri solinem xuquje’ ri rilik uwach taq ri awan jataq kunb’alil  che pa le q’ij kamik kub’an ri chajinem, kuq’atij uwach ri maj tojob’al ri’ xuquje’ ri awan k’ayin jastaqil aduanero ri’, rech kaq’atexik ri releq’axik b’anoj chomab’al k’o winaq ajchoq’e’il”.

Eri superintendente xub’ij, eri jun jupuq ajeqa’lenel xuquje’ ketob’an pa taq ri puqtzukunem kab’an pa taq muelles, nimajukub’ xuquje’ pa taq kitak’alib’al, jeri’ pa taq ri solinem chi uwach taq nimaja che e tak’ab’em wi, eri b’anik kemonchak rech utz’ib’axik ilom uwach ri chajinem ruk’ taq rayos X, xuquje’ rech kasolixik pa jujun taq nimaja ri’. Xuquje’ xub’ij che k’o nim upatanib’al ri katob’anik taq ri agencias estadounidense rech ya’ik uchuq’ab’ ri b’anoj chajinem pa taq uk’olib’al portuarias ri’ rech ri amaq’ tinamit.

Eri unidades K-9

Eri b’anoj solinem are sib’alaj rajawaxik kab’anik rech kariq ri k’ayowal ri’, rech kataqixik uriqik. Ruk’ wa’ are kich’ak ub’anik jun utz solihnem, ri k’o utz upatanil xuquje’ ri k’o utz uq’atexik ri’. Rumal ri’, eri ministro Villeda, sib’alaj xub’ij che k’o nim upatanib’al ri kichakunik ri wokaj ajchajinel rech Binomio K-9, ri k’o jun rajk’amol b’e ruk’ jun tz’i’ ajtzukunel, rech ri utzukuxik ri awan kunb’al ruk’ ri nik’aj chik awan jastaqil kunb’al.

Pa le tak’alib’al portuaria ri’ xjaq wi uwach jun utzilaj k’olib’al rech kek’ejeb’ wi ri binomios K-9, ruk’ nimaja xuquje’ k’olib’alil rech ke’uxlan wi reqa’lenel ri PNC, are utz ri kub’anoj rech kakib’an kichakunik pa aninaqil pa le e kesik’ix wiri’.

Ruk’ wa’ k’o nik’aj ub’anik chak kakich’ob’o rech chajinem xuquje’ rech b’anik ri puqtzukunem. Eri chajininem ri’ are ub’anik jun uchomab’al ri amaq’ tinamit ri’, rech chajim tob’am uwach ri awan k’ayin jastaq rech tob’am uwach ri k’ayinem ri’.

Pa le b’anoj nim chomanem ri’ xuquje’ xjach uwach ub’ixik ri chak xb’an kowonem ruk’ xb’an rumal ri taqom chakunem rech ri Empresa Portuaria Nacional (EMPORNAC) xuquje’ ruk’ kuwach ri ajchajin tinamit ri katob’an ri’ pa le b’anik ri chak pa saqilal kub’al k’u’x. Xuquje’, eri q’atb’al tzij ri xkisolij ri jun kaxonach’ich’, kumal ri reqa’lenel wokajil chajin tinamit, jeri’ kumal rajchakunel ri SAT, xuquje’ kumal ri rech portuarias ri’, kumal nik’aj chik. 

Noticias Recientes