Pa le ub’anob’alil ri majib’al upatanil ri Grupo Latinoamericano xuquje’ rech ri Caribe rech Seguridad xuquje’ Democracia (GLASED), xb’anik ri utz’apixik uwach ri Foro Latinoamericano rech Seguridad Democrática xuquje’ Gobernanza Territorial ri’, jun b’anob’alil pa kulewal ri amaq’ib’ rech ya’ik uchuq’ab’ ri kemonchak rech kaq’atexik ri molaj b’anoj taq k’ax xuquje’ rech kaya uchuq’ab’ ri chajinem pa kitaqanib’al taq ri tinamit.
Eri riqon ib’ are xk’am ub’e ub’anik rumal ri el ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda ri’; rumal ri expresidente rech Costa Rica ri’ xuquje’ rumal rajk’amal ub’e kamik rech GLASED, Carlos Alvarado Quesada ri’; rumal ri expresidente rech Perú, Francisco Sagasti ri’; xuquje’ rumal ri secretario rech GLASED, Mark Shaw ri’, ri sib’alaj xkib’ij chi k’o nim upatan rech kawokik uwach ri jun cholchak pa kemonq’ab’il chi rij taq ri tzijol rech q’alajisab’al, kemon tob’anem xuquje’ rech taqoninik pa kulewal taq ri amaq’ib’.
Pa le ukab’ b’anoj uq’ijol, xk’oji ri ajtzijol ub’i’ Hernán Charosky ri’ k’o oxib’ uwach kemon chomanem xb’anik xuquje’ ruk’ jun nimachomanik rech xuya ub’ixikil ri xchomaxik rech xjuch’ uwach ri Cholchak rech ri GLASED rumal ri Seguridad xuquje’ ri Democracia, eri wujilal ri’ are uk’am uwach runimal taq chomab’al b’anom kumal ri kemon wokajilal, pa taq ri tzijob’al rech xb’an kemon uchomaxik, ri uq’atik ub’e’al uwach ri chakunem, rech ya’ik ub’ixik ri chak e b’anom xuquje’ rech kaya ub’ixik ri chokonsab’al rech kuya uchuq’ab’ ri utaqanib’al taq tinamit pa kulewal amaq’ib’.
Jeri’ xchomax oxib’ runimal taq b’anoj chak ri’: ri nab’e, are chi rij ri taqaninem pa kulewal tinamit xuquje’ ri ub’anob’alil rech ri uq’atexik toq’inik taq pwaq, chi k’u ri’ xchomax ri ub’anikil rech tijowchuq’ab’ chak chi kuwach ri k’amal b’e taq tinamit, kumal ri wokajil ajchajinelab’, rech kaq’atexik ri k’ax xuquje’ rech katerne’xik ub’anik kaq’atexik ri e’ajb’anol k’ax pa taq ulewalil tinamit che ri xk’oji wi ri k’ayewal k’axk’olil; eri ukab’ uwach, are chomanik chi rij uchomaxik q’atenik ri k’ax, ri q’atoj tzijj suk’umalil xuquje’ rech uq’atexik ri e’ajb’anol k’ax k’a pa tz’apib’al taq ja ri’, rech kakub’isax ub’anik ri uq’ijol ya’tal chi ke winaqilal ri’; xuquje’ e pa urox, are taqim uchomaxik ri kemon tob’anem pa kulewal amaq’ib’, rech kachomax uya’ik uchuq’ab’ ri kichakunik ri wokajilal, rech ya’tal taq upwaqil rajil b’anoj kichakunik ri wokajil rech taq amaq’ib’ rech ya’ik uchuq’ab’ ri b’anon chajinem pa taq ri tinamit.
Eri ajtzijonelab’ sib’alaj xkitoq’ij ukojik k’ak’ taq chakub’alil rech ri uq’atexik nik’aj molaj b’anoj k’ax xuquje’ rech b’anik utzilem chi ke ri tinamit pa upatanexik taq cholchak pa kulewal taq amaq’ib’.
Xtz’apixik ri tijoninem
Pa xutzijoxik pa tz’apib’al tijoninem, eri Ministro Villeda xub’ij che are rajawaxik kaq’atexik ri molaj taq b’anoj k’ax ri resaxik taq jastaq meb’il, ri elaq’ b’anom pa elaq’nik ri’. Xuk’is ub’ixik ri’ che rajawaxik kab’an ri chajinem ruk’ unimaxik uwach ri b’anikil taqanik pa tinamit.
Ruk’ ujuch’ik uwach ri cholchak rech ri ya’olchajinem, ri utaqanik tinamit ruk’ ri sik’inb’al xb’anik pa le b’anik ri chak ri’, xub’ij k’ut eri nima xchomatajik pa le Foro Latinoamericano rech Seguridad Democrática xuquje’ Gobernanza Territorial. Eri xetatb’enik, junamamil xkich’ob’ ub’anik ri tikowchuq’ab’ chak pa rulewal taq amaq’ib’ ri rajawaxik kab’an ri kemonchak, ri tob’anik ri’ chi rij taq ri tzijolil.
Eri riqon ib’ are xuya kanoq nim ub’e’al ri chak kab’anik rech ya’ik uchuq’ab’ ri utaqanib’al pa kulewal ri tinamit, rech b’anik k’ak’ taqanik xuquje’ rech ya’ik uchuq’ab’ ri kemonchak pa taq amaq’ib’, rech ya’ik uchuq’ab’ ri chajinem pa tinamit rech uq’atexik ri nuk’molaj kijastaqil ri nik’aj molaj b’anoj k’ax, rech kukub’isaj retaxik ri kab’anik xuquje’ rech kak’aslemaxik ri taq ri tzoqopim k’aslemalil pa taq tinamit.
