Eri kemon chomanem kumal ri’ Ministerio rech Gobernació (MINGOB) ruk’ ri Ministerio rech ri Defensa Nacional (MDN) k’o jun utzilaj upatan kub’an pa le yakonem ri k’ak’ taq tz’apib’al ja, ri k’ak’ taqanem pa taq tz’apib’al ja xuquje’ ri uya’ik uchuq’ab’ uchak ri Wokom Amaq’ rech ri uq’atexik ri b’anoj k’a pa rulewal amaq’ tinamit. Xuquje’ are katob’anik pa le kemonchak rech ri uloq’axk ri jastaq chokonsab’al, ri ub’anik ri k’uttijonem xuquje’ ri puqtzukunem pa kemonb’al, xuquje’ ri ujuch’ik ri k’ak’ taq nuk’chomab’al kumal ri taq Taqawokajil ri’.
Eri ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, xub’ij pa le b’anowem juch’um wuj rech chomab’al, sib’alaj xub’ij che c ri yakonem k’ak’ tz’apib’al ja ruk’ ri’ kamajtaj b’i ub’anik jun k’ak’a taqanem pa ronojel ri Wokajil Tz’apib’al Ja (SP). Sib’alaj xub’ij eri cholchak xuquje’ kukoj ub’anikil ri rajawaxik rech ya’tal jun wujilal kumal taq amaq’ib’ rech ri Asociación rech Correccionales rech América (ACA) ri’. “Eri tz’apib’al ja kayakik are rech kab’an ri chajinik ruk’ ri jun k’ak’ b’anoj taqanem ri’”, xcha’.
Xuquje’ eri ajtaqon Ya’olchajinem pa Amaq’ xub’ij che xchomaxik kab’an le utaqixik ri b’anoj k’ax kumal ri keb’ taqawokajil rech ri kayakik le k’ak’ nim tz’apib’al ja, ri katob’an ri’ rech k’amowachinik ri chajinem pa wokajil tz’apib’al ja, pa le jun utzilaj k’ak’ yakon ja ruk’ jun k’ak’ taqanik ri’. Xuquje’, xub’ij che ri yakon tz’apib’al ja ri’ unimam uwach ri jumul taq b’anob’al chomanik taq amaq’ib’ ri q’atalik rech kab’an b’a’ ri chajinem, kub’sib’alil xuquje’ ri kasuk’umaxik ri winaq e tz’apilik ri’.
Rumal k’u ri’, eri ministro rech ri Defensa Nacional, Henry Sáenz, sib’alaj xub’i che ri kemon tob’anik kumal ri taqawokajilal rech kaya’ uchuq’ab’ kowonib’al uchak ri Amaq’ Wokomal rech rech kaq’atexik ri pa ronojelil ri xib’ib’alil k’ayewal ri kuya q’oxomal pa le kijikomal ri winaqil e’aj iximulew. Jeri’, sib’alaj xbu’ij che ri uyakik ri k’ak’ tz’apib’al ja ri’ ar la’ k’o nim upatanib’al rech kaya uchuq’ab’ ri chajinem xuquje’ ri kaq’atexik ri nik’aj molaj b’anol k’ax ri’ k’a pa taq ri tz’apib’al ja.
Le Sáenz xub’ij che ri nuk’chomab’al xuquje’ kuya pa retal uya’ik ri kemon b’ixik ya’oltzijolil, ri kemon k’uttijonem, ri ya’ik uchuq’ab’ rech kaloq’ik ri jastaq chakub’alil xuquje’ ri wokib’alil ri utzilaj yakonem ja. “Eri chajinem rech ri jun amaq’ tinamit man xaq pa utukel taj ri wokajilal, are ri k’amuwach ri sak’ajil eta’mab’al wokom pa ronojel ri Amaq’ Wokomal pa ronojelib’al. Eri jun kemonchak pa taqawokajilal man kuk’ex taj uwach ri chakunib’al, are kuya uchuq’ab’”; xcha’.
Eri yakon k’ak’ rachoch tz’apib’al ri’ are k’o pa reqale’nib’al kichak ri Cuerpo rech Ingenieros rech ri Ejército rech Iximulew, pa kemonchak ruk’ ri tz’apib’al ja SP. Eri yakon tz’apib’al ri’ unimam jacha ri kakib’an ri amaq’ib’ pa uwachluew pa le k’ak’ taqanem pa tz’apib’al ja. Xuquje’, kakoj ri ub’anikil jacha ri q’atatal ri’ rech sib’alaj utz uyakik kab’an ri’ ruk’ri kasuk’umaxik ri winaq e tz’apilik.
Eri ch’ob’om ri’ eri b’anoj yakon ri tz’apib’al ja xa’ pa jun junab’ ri’. Ruk ri upatanexik ri cholchak ri’, eri Wokomal Amaq’ tajin che uyakik ri rachoch ri japache’, jeri’ tajin kuya nim uchuq’ab’ ri chajinem pa taq tz’apib’al ja xuquje’ ri uq’atexik taq b’anoj k’ax ri b’anom kumal ri molaj ajbanol taq k’ax k’a pa taq tz’apib’al ja.
