Eri cholchak ri’ kuya uchuq’ab’il ri q’ateb’al ri k’ax pa taq rachoch tijob’alil pa taq le ub’anik tijoninik, retz’b’exik eta’mab’al ruk’ ri etz’anemalil.
Eri cholchajinem ub’i’ Policía Tu Amigo” kuya uchuq’ab’il ri q’ateb’al taq ri k’ax chi ke taq ri alaj alitom, ri alaj ab’om xuquje’ chi ke ri ab’omab’ alitomab’ pa rachoch taq ri tijob’alil rech ri amaq’ tinamit, pa ub’anik tijoninik, etz’ab’an eta’manik xuquje’ ri ub’anik ri etz’anemalil rech ke’usuk’umaj ri kib’antajil ri winaqil, rech pa joremal kachomaxik uq’atexik taq ri ch’oj xuquje’ rech kab’an ri chomanem ri’.
Eri ub’e’al chak ri’ are taqom ub’anik rumal ri Ministerio rech Gobernación (Mingob), pa reqa’len uchak ri Viceministerio rech Prevención rech ri Violencia xuquje’ ri Delito. Eri uwach ri b’anowem ri’, ri Subdirección General rech Prevención rech ri Delito (SGPD) rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC), pa 2026 ri’, k’o 9 mil 024 chi tzukunem chajinik xkib’an pa rachoch taq tijob’al, e k’o 404 mil 081 chi alaj taq ali, alaj taq ala xuquje’ ri ab’omab’ alitomab’ r’.
Pa ronojel ri’ e k’o 202 mil 189 chi alaj taq ali xuquje’ e 201 mil 892 chi alaj taq ala xetatab’enik ri’. Pa taq le uq’ijol ri’, eri ajtijoxel xya’taj utzijol ruk’ ri wujtzijol xya’taj chi ke chi rij rilik ub’anik ri k’axk’onem kuya’o, jeri’ chi rij utzijol ri k’ax kab’anik xuquje’ ri itzelal kub’an ri b’anow k’ax chi ke.
Eri b’anowem ri’ are xumaj retz’b’exik eta’manem, b’anow etz’anem xuquje’ ri choletz’anem, are la’ wokom rech kuya’o ri chakub’al chi ke ri wokaj ajtijoxel chi rij ri retal ri ya’olb’ixik, rech pa suk’ilal b’a’ kaban utaqixik ri k’axk’onem kub’an ri’.
Kachuq’ab’irisax ri k’amow tzij riqonem ib’ kuk’ ri winaqilal
Xb’an ri b’anow tijoninem ri’, ri cholchak rehc utaqixik ya’ik uchuq’ab’ ri riqonem ib’ rumal ri Wokaj Ajchajin Tinamit kuk’ ri rachoch taq tijob’alil kuk’ ri nan tat ri’, pa xb’an wi utaqixik ri kub’al k’u’x chi kiwach, ri niman ib’, ri tob’anem ri’. Eri
“We k’o ri man utz taj kakilo chi rij wari’, chakita’o apan utzijol pa le 110 kuk’ ri PNC”, xcha’ ri Rodríguez pa le utzij xub’ij ri’. Eri subdirector rech ri SGPD, Pablo Rodríguez, sib’alaj xub’ij chi k’o nim upatanib’al le jun b’anow utzijolil kuk’ rachoch taq ri tijob’al xuquje’ rech kuya pa q’ijol wexa’ k’o utzijolil ri k’ax kakik’ulmaj ri e’ajtijoxel.
Ruk’ ri xb’antajik, eri Ministerio rech Gobernación kuya uchuq’ab’ ri q’ateb’al taq ri k’ax pa rachoch taq ri tijob’alil rech ri amaq’ tinamit xuquje’ rech kab’an pa jikomal ri k’olib’em, ri riqon ib’ chomanik xuquje’ ri kato’ik kachajixik pa juntir taq ri ak’alab’ kuk’ ri ab’omab’ alitomab’.
