Eri cholchak ri’ are rech ke’utijoj e 41 mil chi e’ajchajin tinamit.
Rech ub’anik utzilem pa le ub’anikil tijonem chi ke e’ajtaqoninel chajin tinamit xuquje’ pa le ub’anik ri k’ak’ yakonib’alil ri are uwach taq runimal ri ch’ob’otal chak ub’i’ “B’anow Utzilemalil rech ri Tijob’al Escuela rech Estudios Superiores rech Ajchajin Tinamit rech Ya’ik Uchuq’ab’ ri Ya’olchajinem rumal ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC)”, uwach ri kemonchak tob’anik rumal ri Ministerio rech Gobernación (MINGOB) ruk’ ri Agencia Cooperación Internacional rech Corea (KOIKA).
Eri kemonchak rech tijonik uk’am uwach ri’ ri cholq’axchak rech k’uttijonem rech eta’mab’alil rajawaxik, rech kakojik ri k’ak’ ch’olchak rech tijonem xuquje’ rech ri kachi’lanem ri e’ajeta’manel coreanos ri’. Eri b’anob’al tijonem ri’, are la’ kuya k’ak’ eta’mab’alil, k’ak’ no’j chakunem xuquje’ kub’an k’ak’ utzilb’anow pa le chajinem pa amaq’ tinamit winaqilal, rech kaq’alajisax uwach taq ri k’ax pa uwachwuj pa kaqiq’, rech b’anow chajinem, taqanik xuquje’ rech patanib’al chak pa wokajilal ri’, ruk’ pa nik’aj chik.
Pa le rachoch nimaja chakab’im che ri kak’ejeb’ wi le Escuela rech Estudios Superiores rech Chajin Tinamit (EESPOL) rech ri PNC, chi la’ kak’oji wi ri k’ak’ taq nimaja rech tijoninem, ri nimaja rajawaxik rech Tecnologías rech Tzijolinem xuquje’ Q’axeb’al Utzijolil (TIC) xuquje’ rech Eta’mab’al Q’alajsab’al K’ax; rech b’anob’al chakunem, rech k’olib’al wujilal, rech nimaja rech riqonem ib’ xuquje’ ruk’ jun tijob’al wa kape. Xuquje’ kak’oji wokaj ujastaqil rech tijoninik xuquje’ ri utzilaj uchakub’al rech upatanexik ri jalajoj taq cholchakunem rajawaxik ri’.
Rilob’alil upatan wokajilal
Eri ministro rech Gobernación ri’, Marco Antonio Villeda, are xuk’am ub’e umajik ri ch’ob’otal chak ri’, xub’ij che are jun ilonb’al chak, rech tob’anem xuquje’ rech ub’anik ri chajinem pa tinamit pa chuwe’q kab’ij. Sib’alaj xub’ij che are wa’ jun nim ch’ob’ow rech nim tijoninem xuquje’ rech kaloq’axik upatanib’al ri b’anoj tijonem e’ajchajin tinamit. “K’o nim pa saqil utaqim, rech utzilaj ub’anik ri ub’anikil ri tijonem rech nim eta’mab’al chajin tinamit, eri ub’anik are k’o jun nim upatan b’anob’alil: chi ke ri winaqilal, che ri keta’mab’alil xuquje’ chi re taq ri wokajilal ri’”; xcha’ le nim tat Villeda.
Sib’alaj xub’ij che ri ch’ob’otal chak ri’ man xaq ta ri’ nim ropanb’alil chi ke ri e (41 mil) chi e’ajchajinel pa tinamit che ri e k’o pa le PNC, are k’ut kuya jun nim utzilem chi ke e k’ilaj taq winaqilal pa Iximulew. “Rumal k’ut le jun utzilaj katijoxik e’ajchajin tinamit ri’ man xaq ta kuk’ex uwach ri wokajilal ri’, xane’ rech kuya uchuq’ab’ ri Amaq’, kub’an utz che ri kanimaxik ri winaqilal, rech katob’anik pa le nim uya’ik keta’mab’alil ri e’ajchajin tinamit, rech kakib’an e suk’ilaj taq winaq, rech utz ri kichak kakib’an ri’”, xcha’.
“Eri chajinem pa tinamit xuquje’ are kab’an k’a pa taq nimaja rech tijob’al, pa le reta’mab’alil, pa le tijoninem xuquje’ k’a pa le k’amoj ub’e chak pa suk’ilal kumal ri e’apatanel ri nimanik chi ke ri winaqilal ri’”, xcha’ le Ministro pa xub’ij ri’.
Rumal ri’ eri Embajador rech ri República rech Corea pa Amaq’ Iximulew, Kin Deuk Hwan ri’ xub’ij che pa le upatanib’al ri cholchak ri’ kachakab’ix jun wokom nimaja ri’ rech ketijoxik ri e’ajtaqoninelab’ rech wokajil chajin tinamit, are la’ kuya jun nim uchuq’ab’ ri tob’anem chi kuwach ri keb’ taq amaq’ib’ nimatinamit ri’. Rumal ri’ xub’ij k’ut ri nab’e vicepresidente rech wokajil taqonib’alib’alil pa Amaq’ , Nery Ramos, sib’alaj xub’j che are retal uya’ik uchuq’ab’ ri b’anoj kichak ri PNC ri’. “Le wokajil ri’ are uxekelib’alil ri b’anow ri ya’olchajinem xuquje’ ri ub’anikil ri taqanib’al pa uwi ri amaq’ tinamit Iximulew”, xcha’ le Ramos.
Eri ch’ob’otal chak ri’ are la’ xtaq unimaxik pa abril rech 2024 xuquje’ ri xmajtaj unimaxik pa julio rech 2025, k’a pa le 2029 ri’. Eri k’amal b’e rech ri Amaq’ rech Corea kusach chi’ qaraj (8 millones chi kaxlanpwaq ub’i’ dólares), rech ya’tal loq pa uq’ab’ ri Taqawokajnem rech ri Chajinem pa Amaq’. Ruk’ wari’, kaq’alajisax reqale’nib’al uchak ri Amaq’ xuquje’ ruk’ ri katob’anik chi kuwach ri keb’ amaq’ib’ nimatinamit pa le nim ajeqa’lenem katijoxik e’ajchajin tinamit xuquje’ pa uwokik uwach wokaj winaqilal sib’alaj kub’sib’al k’u’x ri’.
