Eri Wokajil Ajchajinelab’ rech Q’ateb’al taq Pandillas (DIPANDA), rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC), xkiq’atij Q45 millones utojik pa kaq’ab’ elaq’omab’ kakitoq’ij pwaq chi ke winaq ri’. Eri nik’aj che ri xkib’an ri elaq’ ri’ e’uwinaqil ri Mara Salvatrucha ri’, ri Barrio 18 xuquje’ e’uwinaqil nik’aj kakesaj kachib’al e’ajb’anol k’ax.
Eri PNC xkib’ij pa enero k’a pawe q’ij kamik, eri wokajil ajchajin tinamit ri’ xkiterne’j le rilik le 4,093 b’iw ub’ixik kumal ri winaqil chi rij taq b’anow k’ax ri’. Rumal ri’ xkiq’atij k’i taq tojb’al pa kaq’ab’ nik’aj elaq’omab’ ri kakiq’atij pwaq ri’, ruk’ taq ri tzukunik chi kij xuquje’ ruk’ taq ri kemonchak tob’anik ruk’ ri q’atb’al tzij ri’.
Eri q’atb’al tzij sib’alaj xkib’ij che b’anow puqtzukunem ri’, eri DIPANDA ub’anom utz kano’jixik ri winaqilal kiriqom k’ax ri’, chi rij wari’ xya kina’ojil rech keqaj ta chik pa kaq’ab’ nik’aj elaq’omab’ kakitoq’ij pwaq xuquje’ rech xb’ij chi ke che rajawaxik kakib’ij loq rech kaq’atexik uchuq’ab’ ri b’anow k’ax toq’inik pwaq ri’ rech kechaj kachuq’ab’ nik’aj e’ajb’anol k’ax e’ajb’anol taq ri elaq’nik.
Xb’an puqtzukunem rech uq’atexik toq’inik pwaq ri’
Are uwach ri uq’atexik ri b’anoj k’ax ri’, eri DIPAN xub’an k’ilaj puqtzukunem pa taq ri k’olib’alil rech pa amaq’ tinamit, rech uq’atexik ri molaj b’anol k’ax che ri kakitoq’ij pwaq ri’ xuquje’ rech kakikub’isaj kachajixik ri winaqil pa tinamit.
Pa le 18 rech febrero kanoq, eri tzukunelab’ xkichap loq pa le colonia Santa Isabel, zona 3 rech Villa Nueva, ri jun ixoq ub’i’ Claudia “N”, 42 ujunab’, ri xub’an toq’inik pwaq. Are ri tzukuonem xb’an chi rij are xq’alajinsanik che ri are uwinaq ri jun molaj b’anol k’ax ri e’ajesal kachib’al e’ajb’anol taq k’ax xuquje’ rumal pa ub’i’ pa le pwaqb’al ja k’olme’r xuk’am wi Q 500 pa Q 2,500 chi wuqub’ taq q’ij ri’, are rajil ri pwaq ri sib’alaj xutoq’ij chi ke ri e’ajk’ayinelab’.
Pa le 28 rech marzo pa aldea Las Palmas, Coatepeque, Quetzaltenango, xchap’ wi loq jun achi ub’i’ Humberto “N”, 32 ujunab’, a Fredy “N”, 48 ujunab’. Pa le zona 1 rech Escuintla, kab’ixik k’o toq’inik pwaq xub’ano pa Guanagazapa, Escuintla, xchap wi loq jun achi ub’i’ Axel “N”, 28 ujunab’, ukojomb’i’aj “Piscuil” ri xub’an ri k’ax ri’. Xuquje’ pawe q’ij kamik, xb’an kachapik e wuqub’ chi e’ajtoq’inel pwaq ri’ nik’aj uwinaqil ri jun pandilla rech ri Barrio 18 ri’.
Eri wokajil ajchajin tinamit xkib’ij che ri kachapik ri’ are katajinik pa uq’atexik taq ri toq’iinik pwaq. Eri pa kajilal ri e chapom ri’, are la’ nim retalil che tajin uq’atatajik rech kopan ta chik ri pwaq tob’al pa kaq’ab’ nik’aj b’anol k’ax ri’.
