Pa taq rulewal amaq’ tinamit che ri kariqitaj wi ri k’ache’laj rech tz’inchaj ri’, eri reqa’lenelab’ ri División rech Protección che ri K’ache’laj (DIPRONA) rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC) sib’alaj xkimaj ub’anik ri puqtzukunem chajinik ri’ rech uq’atexik ri k’ayin awan tz’inchaj che ri katajin usachik uwach.
Rumal ri’ eri wokajil ajchajin tinamit pawe q’ij kimik, xkikoj k’olib’al chajinem tzukunik ri’ xuquje’ rech kakilo ri kitzijol taq ri winaqil che ri keq’ax pa taq ri nimab’e, pa taq ri k’ache’laj, xuquje’ pa taq k’olib’al rulewal taq ri tinamit rech Chimaltenango, K’iche’, Xe’laju’, Santa Rosa, Suchitepéquez, Baja Verapaz xuquje’ Sacatepéquez ri’.
Pa taq ri k’olib’al chajinem ri’ tajin wi rilik kitzijol ri e’ajb’insal ch’ich’, ri e’ajb’insaxel ri’ rech kilik wexa’ k’o taqom kachapik ri’. Xuquje’ tajin kakisolij ri ch’ich’, ri kejach’ich’, ri ch’ich’ rech erelwinaq pa tinamit, xuquje’ ri alinaq taq ch’ich’ rech taq eqa’n rech kakilo we keqam ta b’i awan jastaq kunb’al che ri kuya k’axk’onem pa kik’aslemal ri winaqil, chech ri jastaq meb’il pa amaq’ tinamit.
Xuquje’ rech kilik we man k’ot tz’inchaj ruk’ taq jastaq uwach ri loq’ che’ k’amom b’i, rech kilik we k’o saq umarchamo kojom rech kuq’alajisaj che k’o pa saqilal rech kak’ayixik pa taq ri k’ayib’al pa rulewal aj iximulew. Pa taq ri k’olib’alil ri’ katajin wi ri puqchajinem tzukunik kumal ri wokajil ajchajin tinamt kuk’ ri wokajil e’ajchajin Amaq’ Iximulew.
Rumal ri’ sib’alaj katajin ub’anik ri chajinemt tzukunik kumal ri ajchajin tinamit chinaqaj taq ri k’ayib’al, uxlanb’al, pa kitak’alib’al ch’ich’ rech erelwinaq pa tinamit, chinaqaj cajeros automáticos, xuquje’ pa nik’aj chik k’olib’alil che ri qas kewa’kataj wi winaq ri’ rech e chajim pa konojel ri’, are maja’ na, pa le nimaq’ij xuquje’ q’axenaq chik ri nimaq’ij pa junab’ ri’.
Eri q’atenik ri’ xuquje’ ri puqtzukunem chajinik are la’ xmajtaj ub’anik rech kanimax uwach ri cholchajinem rech Seguridad 47-2025 “Fiestas Navideñas xuquje’ Fin de Año” ri’, ri taqom ub’anik rumal ri Wokom K’amal b’e iximulew, xuquje’ ri xumaj ub’anik rumal ri Ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda. Wexa’ k’o ri kakib’ij loq ri winaqilal pa le 110 rech ri PNC, xuquje’ pa le 1561 recg Crime Stoppers rech chi la’ kakiya wi loq utzijoi ri’.
