Are b’a’ rech kaya uchuq’ab’il ri b’anoj tzukno’jchak kumal ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC), pawe q’ij kimik xya ub’ixik utzijol uwach ri k’ak’ jachakub’al rech ch’ob’on rilik upwaqil ri División Especializada rech Investigación Criminal (DEIC) ri’, ruk’ utob’anik ri ukemonchak ri Sección rech Asuntos Antinarcóticos xuquje’ Aplicación rech ri Taqanik rech ri Estados Unidos rech  América (EE. UU.) ri’. Eri ya’talil ri’ are la’ rech kataqixik ya’ik uchuq’ab’ ri tzukno’jchak ri’ xuquje’ rech ub’anik utz kaq’atexik ri molaj e’ajb’anol k’ax che ri kakib’an ri k’ax pa amaq’ tinamit.

Eri k’ak’ jachakub’al ri’ are la’ wokotal uwach kumal taq ri ajeqa’lenel tzukunelab’. Xuquje’ ri sib’alaj xetijoxik chi rij taq ri kemechakub’al xya’taj chi ke ri’. Eri taqim ruk’ wari’ are rech kab’an jun nim kaq’atexik ri nik’aj molaj b’anol k’ax che ri kakeleq’aj upwaqil ujastaq ri wokajilal ri’. E k’o ri jupuq e’ajtzukunelab’ kekoj chi rij rilik ri pwaq jastaq kaq’axexik pa uq’ab’ ri amaq’ tinamit, rech kaq’atexik ri poq’san chak pwaq meb’il, ri releq’axik upwaqil ri wokajil kuk’ konojel ri molaj b’anol k’ax elaq’ pa wokajilal ri’.

Pa le umajtajik ri jachakub’al ri’, eri Ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, sib’alaj xub’ij chi k’o jun nim upatanib’al rech ri ujaqik uwach ri jachakub’al ri’, rumal k’ut are la’ qas kub’an ub’anik ri ya’olchajinem pa amaq’ tinamit, rech kuterne’j utzukuxik kuwach nik’aj molaj b’anol k’ax ri’. Xuquje’ sib’alaj xk’utun ub’anik ri jun k’ak’ chajinem pa juntir ri’ ruk’ taq ri k’ak’ kemechakub’alil ri’. “Eri unidad financiera ri’ are jun uwachil rech kuq’at pa saqil ri upatanil ri K’amal B’e Wokom Amaq’ rech kariqik kaq’atexik ri b’anoj k’ax, rech katzukux uwach ri kipwaqil ri e’ajb’anol k’ax xuquje’ rech kach’ob’ kuwach xuquje’ rech kanab’ejsax uq’atexik kipwaqil ri nik’aj molaj b’anol k’ax ri’. Eri jachakub’al ri’ are rech kunab’ejsaj rilik, uq’alik xuquje’ rech uq’atexik ri’”, xcha’ ri taqawokajnel.

Xuquje’ eri taqawokajnel ri’ xub’ij che eri ujaqik uwach ri jachakub’al ri’ are xb’antaj kowonem xkojik are maltyox che ri pwaq xusipaj loq ri Embajada rech EE..UU., are retalil ri kub’al uk’u’x pa le Amaq’ aj iximulew ri’ pa le uch’ob’ik rech uq’atexik ri b’anoj releq’axik ri pwaqil taqawokajil kumal e’ajb’anol k’ax ri’.

Rumal ri’ eri embajador estadounidense, Tobin J. Bradley, sib’alaj xub’ij “eri ya’ik uchuq’ab’ ri jachakub’al ri’, man xaq taq ri’ rech kub’an ri jun uch’ob’ik tane’, are ri’ jun ub’anob’alil rech kaq’atexik taq ri nik’aj molaj b’anol k’ax pa taq amaq’ib’ nimatinamit pa uwachulew. Eri kemon tob’anik ri’ are la’ retalil chi k’o jun nim ya’olchajinem katajin ub’anik ri’.  Xuquje’ rech kuya nim uchuq’abil ri kemon tob’anik rumal ri Iximulew ruk’ ri Estados Unidos ri’ pa le kaq’atexik taq nik’aj molaj b’anol kax”, xcha’.

Ruk’ ri cholchak ri’, eri q’atb’al tzij sib’alaj kub’ij che reqale’n kichak ri’ are rech ya’ik uchuq’ab’ ri ya’olchajinem xuquje’ rech ub’anik taq ri tzukno’jchak chi rij taq b’anoj k’ax ri’, rech k’ak’ xuquje’ pa suk’ilaj ub’anik ri utzil chi ke ri winaqilal e’aj iximulew ri’.