Eri becas rech kakitijob’ej kib’ ri e’ajtijoxel rech chajin tinamit rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC)are la’ jun nim tob’anem rech kato’tajik ri kipwaq kijastaq ri’ are chi’ rech kakitijoj kib’ pa taq taq rachoch tijob’enem ub’i’ “Carlos Vinicio Gómez Ruíz”, zona 6 rech uk’u’x nimatinamit; pa le Extensión Regional de Occidente, pa tinamit rech Chinab’jul, xuquje’ pa le Extensión Regional rech Oriente ri’, Cuilapa, Santa Rosa ri’. Eri pwaq tob’anik ri’ are la’ ya’tal pa tijonem ri’, rech b’a’ are rajawaxik chi ke ri e’ajtijoxel rech kakitijoj kib’ che reta’mab’al nimanchak, suk’ b’anikil, xuquje’ rech kakiya’ ronojel kanima’ kechakun pa taq katinamit.
Xuquje’ are la’ jun b’anoj yakonem chi ke ri winaqilal e’aj iximulew rech rech qatinamit che ri kakaj ke’ok pa wokajil chajin tinamit ri’. Eri k’ak’ taqanik che ri Acuerdo Ministerial 231-2024 xuquje’ eri b’anoj chakunem rumal ri jupuq rajchakunelab’ ri Taqawokajil rech Ya’olchajienm pa Amaq’ are la’ uwa’lib’alil uwach rech kaya pa jumul chik ri tojonem chi ik’ rech tijonem ri’, ri man xya chi ke ri e’ajtijoxel rech ke’ok che ajchajin tinamit k’a pa 2018 ri’.
Rumal ri’ eri ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, pa le utzij xub’an ub’ixik pa taq ri uwachwuj pa kaqiq’ pa taqawokajil ri’, sib’alaj xub’ij che ri beca ri’ are la’ k’o jun nimalaj utz upatanib’al chi ke ri ketajin che katijoxib’ kib’ rech kechajin pa Iximulew.
Sib’alaj xuya ub’ixik chewe met b’it ya’tal ri pwaq chi ke ri’ are la’ jun nima sachon pwaq rajil kakisach ri’ ri e’atijoxel ri’, are chi’ kakitijoj kib’ naj che ri kariqitaj wi ri kachoch. “Chi rij ri k’ak’ taqanik xuquje’ ruk’ ri xjuch’ uwach ri Acuerdo Ministerial ri’ k’o jun ub’e’alil ri man k’ot chi saq chi re ri’. K’o jun uta’ik xb’antaj ri’ rech xtoq’axik uya’tajik, ri xuya ucholaj ub’ixik ri b’anoj taqanik ri’ xuquje’ ri are la’ rajawaxik xtaq ub’anik rech xya’taj pa ujikomal usuk’ilal ri’”, xcha’.
K’ak’ eta’mab’alil
Eri b’anob’alil ri’ man xaq ta ri’ kub’an ri utz katijoxik ri e’ajtijoxel rech chajin tinamit rech man k’ot jun kakitzalij tane’ kib’ pa le katijoxik, xane’ rech pa utzilemal kakik’iso ri katijoxib’ kib’. Emu wari’ pa qatinamit, kuya uchuq’ab’ ri jun nim q’axenik ri’ rech katerne’x le uwokik kuwach jun utzilaj wokajil ajchajin tinamit ri sib’alaj e’ajeqa’lenel keta’mab’alil, ri qas e suk’, rech qas kek’oji naqaj chi re ri winaqilal xuquje’ rech kek’oji pa unimaxik ri amaq’ tinamit ri’.
“Eri ajchajinel tinamit ri’ are kuwok uwach le jikomalaj tijob’al, ruk’ ri uq’ijol rech ri tijonem, rech b’anik reta’maxik xuquje’ rech retab’axik, xuquje’ rech ri uchopmaxik ub’anik ri tijowchuq’ab’ ri’. Eri b’anob’alib’al ri’ are la’ kuya jun utzilal b’ixik pa wokajilal: ri uj kaqab’ij che ri tijoninem ri’, are rech kub’an jun utzilaj b’anoj, xuquje’ rech kaqach’ob’o chewe kaqato’o ri tajin kutijoj rib’ ri’, are rech ya’tal uchuq’ab’ ri chajinem utaqanib’al winaqilal pa amaq’ tinamit ri’”; xcha’ ri Ministro Villeda.
Are chi’ xk’is ub’ixik ri, sib’alaj xub’ij che ri ya’ik uchuq’ab’ ri b’anoj uchak ri PNC ri’ are la’ k’o jun nim upatanib’al rech katerne’xik ub’anik ruk’ no’jib’alib’al ajeqa’lenem ri’ xuquje’ ruk’ jun utzilaj kanimaxik ri winaqilal ri’. “Eri Iximulew ri’ rajawaxik ri usuk’ilal ri’, ri utzilaj uniman tzij, xuquje’ ruk’ ri utzilaj uchakunik. Qast b’a’ le beca ri’ are jun nim tob’anem chi ke, rech kakitijoj kib’, xuquje’ pa le jikom suk’ilaj katijoxik ri’, xcha’.
