Eri k’o 55 chi subestaciones kuk’ ri e’ajtaqanelab’ rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit rech Iximulew ri’, jacha kuk’ ri e’ajchajinel rech ri pa kawokajil rech taq ri nimatinamit amaq’ib’ rech Indonesia, Japón, Brasil, Colombia xuquje’ Honduras ri’ xek’oji pa le Seminario Internacional rech Policía Comunitaria ri’, pa kemon ub’anik rumal ri Agencia rech Cooperación Internacional rech Japón (JICA). Eri ya’oltzijolinem ri’ are la’ xya’taj kumal ri e’ajeqa’lenel e’ajtzijonelab’ rech qatinamit kuk’ ri rech taq nimatinamit amaq’ib’ kepe naj ri’ pa martes 24 pa le jueves 26 rech febrero pa uk’u’x nimatinamit rech Iximulew ri’.
Eri jujun taq q’ijol ri’ are xumaj ri kemon utzijob’exik taq ri chak b’anom, ri no’jib’al taq chak ruk’ ri utz taq b’anikil b’anom ruk’ ukojib’alil ri reta’mab’alil rech Policía Comunitaria ri’, ri b’anoj k’amoj ub’e’al ub’anik kumal ri wokajil ajchajil xuquje’ ruk’ ri kojib’al ri uq’atexik ri b’anoj k’ax pa taq kik’olib’alil ri winaqilal. Xuquje’ chi rij taq upatanib’alil ri kitatb’enik ri winaqilal ri’, chi rij rilik ri kichak ri e’ajtaqoninelab’ chajin tinamt xuquje’ ruk’ ri retab’axik uwach taq ri chak b’anom pa le cholchakunem ri’.
Eri ub’anob’alil ri tzijob’exik ri’ xe’umol k’ut ri wokaj ajchajin tinamit rech Iximulew kuk’ ri rech nik’aj chik amaq’ib’ nimatinamit ri’ ri e molom rumal ri PNC, JICA ri’ xuquje’ ruk’ ri utob’anik ri Agencia Brasileña rech Cooperación (ABC) ri’. Eri jun riqonem ib’ ri’ are la’ uwach ri chomanem xb’an pa urox wokajil kemonchak ri’ kumal taq ri amaq’ib’ nimatinamit pa le ub’anob’alib’al ri Proyecto rech Policía Comunitaria, pa le Fase II.
Are jun ri ajtaqon chajinem pa amaq’
Chi la’ k’ut che ri xb’an wi ri nimachomanem ri’ xopan wi le ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, e rachb’ilam ri jupuq rajchakunel ri’. Ri are xub’ij ri’, sib’alaj chewe ri cholchak ri’ rech kuya uchuq’ab’ ri ropanb’al ri wokajil chajin tinamit chi la’ k’ut, eri chajinik man xaq ta k’o kaq’atexik ri’, xane’ are rech k’o kaq’al uwach, rech k’o kata utzijolil, rech k’o ke’achb’ilaxik xuquje’ k¿rech k’o kemon winaqilal kenimaxik.
Xuya’ uq’ij kichak ri e’ajchajin tinamit pa le b’anoj puqtzukunem kumal taq ri 55 subestaciones ri b’anom kumal ri PNC, rech uya’ik uchuq’ab’ ri b’anoj chomanem kuk’ ri winaqilal, pa le ya’ik ub’ixik ri ucholajil ub’anikil ri b’iw b’ixik ri’ ruk’ ri molib’al uwach nima’q taq tzijol rech taaq ri kik’olib’alil winaqilal.
“Are wari’ ri kub’an le utaqilib’alil ri jun ub’anikil le Policía Comunitaria ri’, rech keye’x taj kutukuj rib’ tane’ ri k’ax, xane’ are rech kab’an uchomaxik kuk’ ri winaq che ri kamajtaj wi loq ri k’ax”, xcha’.
Sib’alaj xub’ij eri upatanib’al ri kemon tob’anek chakunik kumal ri Iximulew, ruk’ ri Japón xuquje’ ruk’ Brasil rech we jun cholchak ri’. “Eri oxib’ taq amaq’ib’ ri’ k’o jun kichakunik kitaqim ub’anik, rech ya’ik uchuq’ab’ xuquje’ rech ub’anik k’ak’ che ri k’amq’ab’tzij kumal ri e’ajchajin tinamit kuk’ ri winaqilal ri’”; xcha’. Rumal wari’, sib’alaj xub’ij chi k’o nim upatanib’al rech kab’anik ri cholchak pa rulewal amaq’ tinamit ri’. “Eri Wokaj Chajin Tinamit kak’oji k’ut che ri kak’oji wiri’: chinaq, chi la’ k’ut, xuquje’ rech pa le kunimaj wi ub’anik ruk’ loq’ q’ijolal ri’”, xcha’.
Eri e’ajkemon kakib’ij ri’
Le vicepresidente Senior rech JICA Tokio, Hiroyuki Kobayashi, xumaltyoxij ri chak xb’anik pa kemonil ruk’ ri Ministerio rech Gobernación (MINGOB) xuquje’ ruk’ ri PNC, rech kakojik xuquje’ rech ya’ik uchuq’ab’ ri cholchak rech Policía Comunitaria pa Iximulew. Xuquje’, sib’alaj xub’ij che ri chajinem pa taq ri kik’olib’alil ri winaqilal are la’ uwa’lib’alil ri yakonem ib’ pa jujun taq amaq’ nimatinamit.
Xuquje’ xek’oji pa le seminario ri’ eri k’amal b’e rech ri PNC, David Custodiuo Boteo ri’; ri rajchomanel ri Embajada rech Brasil, Davino Ribeiro de Sena ri’; ri k’amal b’e pa Junam ib’ rech ri PNC, Héctor Prera ri’; ri comisionado Adjunto rech JICA, Michiaki Yamada ri’; ru rajchomanek Residente rech Residente rech JICA-Guatemala, Ken Kubokura ri’,xuquje’ ri subdirector rech Estudios xuquje’ Doctrina, Abelardo Cucul ri’.
Pa taq ri chakum ri’ sib’alaj xb’an ri k’uttijonem chi ke e 3,661 ajchajinelab’ xuquje’ chi ke e 2,580 e’ajtaqoninelab’ chajin tinamit pa le uchomilal reta’mab’alil b’anik ri Policía Comunitaria ri’; jeri’ pa le ujachik ri 210 chi kejach’ich’ ri’, ri k’ak’ kemechakub’alil ruk’ ri k’utb’al ri k’ak’ ub’anikilem rech chak rajawaxik ri’, ruk’ nik’aj chik wari’.
