Eri Amaq’ Iximule wri’ xumaj ub’anik ri patan ruk’ le Hoja rech Ruta rech Centroamérica xuquje’ República Dominicana rech Uq’atexik ri B’anoj ri Uk’ayixik, uq’axik taq ri K’aqb’al Poq’san Q’aq’ ri’. Eri jun chakub’al ri’ kub’ij che ri taqim ub’anik, are rech b’anoj ri chak q’atom uwach ri’ xuquje’ rech pa kemonchak kab’an ri uq’atexik ri b’anoj k’ax pa taq ri k’ulb’a’til pa amaq’ ri’.
Eri Comisión Nacional rech ri Prevención rech ri Violencia Armada, pa le ub’anob’alil ri’, b’anoj chik kaq’atexik pa rulewal amaq’ tinamit aj iximulew, b’anom chik ri cholchak ub’i’ Plan rech Acción Nacional, rech qas ya’el uchuq’ab’il chakunem pa kemon wokajilal ri’ rech uq’atexik ri b’anoj k’ax ruk’ taq ri k’aqb’alil ri’, rech kaq’atexik ri ub’anik, ri uk’ayixik, ri uq’axik taq ri k’aqb’al q’aq’ ri’, rech kesax ri uchuq’ab’il xuquje’ rech kakub’isax ri chajinem winaqilal ri’.
Eri ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, ri xub’ij che ri molin ib’ rumal ri’ Comisión ri’, are rech sib’alaj kab’an le rilik uchomaxik ri ub’anikil taq ri wujilal chakub’al ri’, rech kachomaxik ri ub’anob’alil ya’ik uchuq’ab’ ri chakunem pa taqawokajil. “Eri Plan rech Acción Nacinal, eri chakub’al ri’ are rech kuya pa retal upatanexik le Hoja de Ruta ri’, rech pa qas ub’antajil, rech qas pa le uchakuxik xuquje’ rech pa ub’anob’alil ri kemonchakunem pa ronojel rulewal amaq’ tinamit”, xcha’.
Xuquje’ eri taqawokajil rech Gobernación ri’ sib’alaj xub’ij che ri taqim ub’anik are wari’: kaq’atexik winaq che ri keqam k’aqb’al poq’san q’aq’ ri maj uwujil keqam, xuquje’ rech kab’an kemonchak pa taqawokajil ri uq’atexik taq ri b’anoj k’ax ruk’ taq k’aqb’al q’aq’ pa rulewal amaq’ tinamit. “Rech kab’an uwokik uwach le kow Amaq’ ri’ ri kuq’atij ri b’anoj k’ax, rech kuq’atij uq’axexik, uk’ayixik taq k’aqb’al q’aq’ ri maj uwujlal xuquje’ rech kub’an uq’atexik pa suk’ilal saqilal ri’ jacha kub’ij le taqanem tzij”, xcha’.
Eri viceministra rech Prevención rech ri Violencia ruk’ ri Delito, Mayda De León, sib’alaj xuya ub’ixk che ri chak kumal ri taqawokajil che e k’o pa le Comisión rech ri unimaxik ri ub’anikil upatanexik le Hoja de Ruta ri’, jeri’ rech kab’an ri Plan rech Acción Nacional. Xuquje’ xumaltyoxij ub’ixik che ri agencias internacionales e’ajno’jinem ri’ xuquje’ rech achb’ilanem rumal ri Amaq’ Iximulew ri’.
Pa le molin ib’, chi kijujunal ri ajchomanelab’ rech taq ri taqawokajil che ri e k’o pa le Comisón sib’alaj xkib’ij che ri b’anoj ri wokom chak ri’ are la’ rech kaq’atexik ri k’ax ruk’ ri b’anoj k’ax ruk’ taq k’aqb’al q’aq’ ri’ pa rulewal amaq’ tinamit ri’. Eri chomanem ri’ are la’ kab’an pawe q’ij kimik pa le Salón Mayor rech ri Ministerio rech Gobernación (MINGOB), zona 1 rech ri uk’u’x nimatinamit.
