Rumal b’a’ e kilaj taq winaq taiin kepe pa wa’katem xuquje’ ri kek’oji chi rij taq sutinem utelexik tyox ri’ eri reqa’lenelab’ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC) sib’alaj kechajini pa Awas Chajim Q’ij. Eri taqim k’ut are ri kachajixik ri qawinaqil kuk’ ri winaqil kepe pa taq amaqib’ naj, rech kaq’atexik ri b’anow taq k’ax xuquje’ rech kakub’isax ub’anik pa jikomal ri nimaq’ij pa rech pa kemontyox, kab’an pa taq tinamit xuquje’ pa taq ri etz’anemb’al rech pa joremal kab’an ri’.
Rumal ri’, eri wokajil ajchajin tinamit xkib’an ri puqtzukunem chajinik chi rij taq kejach’ich’, che kaqan pa taq uxlanb’alil xuquje’ pa taq nik’aj chik uxlanb’al k’olib’al rech ri amaq’ tinamit.
Xuquje’ k’o nima’q raqan taq chajib’al xkoj chi uwach, chi naqaj ri rachoch nimatyox kech ajch’ab’al xuquje’ ´pa taq k’olib’alil che ri kemolib’ wi e k’ilaj taq winaq ri’ le kakika’yej kaq’axik ri sutinem utelexik tyox.
Pa junamamil ri’ k’o k’olib’al chajinem kakojpa taq k’olib’em rech kab’an le kilik kachajixik ri winaqil ri’ rech kilik wexa’ e k’o taqom kachapik, kakub’isax ri kilik we keqam kiwujilal ri’ xuquje’ rech we man k’ot awan jastaq kunb’al keqam. Xuquje’ rech kab’an le usolixik kitzijol ri ch’ich’ we man k’ot e’eleq’am b’i chi ke xuquje’ rech kilik we man k’ot jastaq eqam rech b’anoj k’ax.
Eri viceministro rech Seguridad rech ri Ministerio rech Gobernación, Estuardo Solorzano ri’, pa tzijolinem ub’ixik ri’ xub’ij che pa nojimal kakitunu kib’ e 42 mil chi e’ajchajinel tinamit kek’oji che ri kachajixik ri winaqilal. Xuquje’ xub’ij che xk’iy uwach kichakunik ri wokajil ajchajin tinamit pa taq ri nimab’e, chi rij taq sutinem utelexik tyox xuquje’ pa taq ri uxlanb’alil pa taq le q’ij rech pa junab’ ri’.
Pa nab’e chi uwach umajik uwach ri Cholchajinem pa le Awas Chajim Q’ij ri’ man k’ot uxulanem kumal ri e’ajchajinelab’ pa tinamit, man keb’e taj pa kachoch che uxlanik xuquje’ man uwi’ uxlanb’al chi ke ri e’ajchajin tinamit ri’, rech b’a’ pa konojelil kek’oji pa le wokaj chajinem pa tinamit. Rech b’a’ kakub’isaxik kachajixik ri winaqilal rech qatinamit kuk’ ri kepe naj ri’ pa taq le nimaq’ij rech aj iximulew ri’ xuquje’ pa taq le q’ij rech uxlanb’al pa le amaq’ tinamit.
Eri b’anob’al chajinik ri’ are la’ taqom ub’anik rech kachajin ri e’ajchajinel pa tinamit xuquje’ rech kakib’an ri puqtzukunem chi rij taq uk’olib’alil uxlanb’al etz’anemb’alil, chi uchi’ taq palow, cho, nimaja’, pa taq nimab’e k’ache’laj, xuquje’ pa taq nik’aj k’olib’al uxlanb’alil che ri ke’opan wi e k’ilaj taq winaqib’, chi rij taq sutinem utelexik tyox kumal taq ri hermandades rech k’axk’ab’emal pa le Awas Chajim Q’ij.
Eri wokajil ajchajin tinamit xuquje’ e’are chech ub’anik ri kemonchak pa wokajil winaqilal pa le jalajoj taq K’olib’alil rech Gestión Institucional xuquje’ Bahías rech Prevención xuquje’ Asistencia Turística ri’ che ri kamajtaj ub’anik pa le uwokajil ri Sistema Nacional rech Prevención pa Awas Chajim Q’ij (SINAPRESE) ri’.
