K’o jun nim kaq’atexik xb’anik ri molal e’ajb’anol k’ax kib’i’ “Los Sara”, ri kakiq’axe’j b’i winaq maj kiwujilal keqam, ruk’ ri uchapik ri uro chi ke, xch’ob’ uwach are a Adolfo N, 57 ujunab’. Ri are xchap kumal reqa’lenelab’ ri jachakub’al rech ajtzukunelab’ ri’ rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC), pa le colonia Brisas del Pinal, Guastatoya, El Progreso ri’.
Eri wokajil ajchajin tinamit xkiriq oxib’ raqarik k’aqb’al q’aq’, kajib’ kupkik k’aqb’al q’aq’, 404 ub’aq’ k’aqb’al q’aq’ ri jalajoj uwach, ruk’ julajuj chi nojisab’al k’aqb’alil ruk’ jun ch’aweb’al rech eqam ri xriq loq pa jun nimaja ri xtzukux chi upam ri’. Eri kupkik k’aqb’al q’aq’ ri’ k’o uwujil ri’, xuquje’ juntira wa’ xpis b’i rumal ri q’ab’al tzij chi rij rech kaya’ uchuq’ab’ kaq’alajisaxik ri jun molaj b’anol k’ax ri’.
Eri jun a Adolfo N, kutun rib’ kuk’ ri uwinaqil ri molaj b’anol k’ax ri xechapik pa le 30 rech abril rech 2025, pa jun tzukunem xb’an pa Petén, San Marcos xuquje’ El Progreso. Pa taq le q’ij ri’, are chi’ xk’aq jun ajtzukunel rech chajin tinamit are chi’ nik’aj ajb’anol k’ax ri’ xkaj tane’ xkesaj b’i jun ajtaqonel ri jun molaj k’ax ri’.
Eri jun achi ri’ xk’am b’i pa taq ri q’atb’al tzij rech kaq’at tzij pa kiwi’ rumal e’ajq’axenel taq winaq maj kiwujil keqam, chi rij wari’ kechomaxik. Xuquje’ taqom loq uchapik, pa le 28 rech enero kanoq, rumal ri jun q’atb’al tzij rech Cobán, Alta Verapaz.
Eri q’atb’al tzij kakib’ij, eri jun molaj b’anol kax sib’alaj xkitoq’ila’ chi kijujunal ri winaqil Q120 mil xuquje’ Q150 mil rumal xkik’am b’i ri winaqil maj kiwujilal keqam pa awalik pa Estados Unidos rech América. Kab’ixik che xaq chi la’ pa le k’ulb’a’til rech El Carmen, Malacatán, San Marcos kakiya wi loq ub’ixik, k’a chi la’ k’ut kakimaj wi kik’amik pa awalik le winaq pa México ri’.
Te k’uri’ kakiya’o jun chik kiwujilal ri winaq ri esam pa amaq’ tinamit mexicano ri’ rech pa kakik’am pa xik’ach’ich’ pa kaj ri’ rech kakiya kanoq k’a pa k’ulb’a’til rech ri pa amaq’ ri’, rech te k’uri’ pa awalik keq’ax b’i pa rulewal amaq’ nimatinamit estadounidense ri’.