Eri B’anowem pa Tinamit rech ri Ya’tal Jaqal Tzijol B’ixik (Datos Abiertos) ri’ are k’o upatanib’al pa le b’anow k’ak’ taqanem tzij pa keme’uwachwuj, ri uchuq’ab’ b’anow pa saqilal, le ub’ixikil ri chak b’anom pa le taqawokaj pa amaq’ tinamit. Eri cholchak ri’ are kuwa’lijsaj ri kitatab’enik ri winaqilal, ri kuya’o ri chakub’al rech kab’a ri solinem, ri soliwachin tzijol xuquje’ rech ketatab’enik ri winaqil pa taq ri chomab’al pa tinamit.
Pa le keme’uwachwuj pa kaqiq’ https://participacionciudadana.gob.gt/ kuk’am ri katob’anik ri nuk’wokajil winaqilal, ri nimatijob’al, ri q’axeb’al rech tzijoliem, xuquje’ ri winaqilal pa le uwokik ri chakub’al rech ya’el ri tzijolil pa saqilal ub’anikil, ri b’antajel pa suk’ilal ri chak patan tajin ub’anik rumal le Taqamolaj Chakul Q’atow Tzij ri’.
Pa le majib’al ri Cholchak pawe q’ij kimik, le ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, sib’alaj xub’ij che ri no’jchakub’al ri’ rajawaxik kawok uwach ruk’ suk’ilaj taq utatab’exik chomab’al, jacha pa ub’anob’alil pa taq amaq’ib’ ri kukub’isaj pa rutzilal, pa kub’al k’u’x xuquje’ pa jikomal ukojik taq ri tzijol.
“Kaqaj k’ut jun ub’anob’alil ri kuk’exo ub’anikil rech b’a’ kakikoj ri wokajilal pa le kakichakuj, kakipoq’saj, kakitaqij uchakuxik xuquje’ rech kakiya utzijolib’alil pa tinamit”, xcha’.
Le Ministro Villeda xub’ij k’ut eri tzijol q’alisam uwach chi ke ri winaqil pa tinami rech b’a’ ya’tal chi ke kakilo, kakikojo, kech’ob’on chi rij xuquje’ kakitzjob’ej chi kuwach. “Le jun taqawokajnem pa tinamit ri utz ukojik kub’an ri utzijol, utz ri kuchomaj ri’, utz ri kuchakuj xuquje’ utz b’a’ ri ub’ixikil chak kub’an pa saqilal. Eri k’ak’ taqanem pa Amaq’ ri’ ke’uya’o ri wokajilal kuk’ ri winaqil pa tinamit”, xcha’.
Le katob’anik ri amaq’ib’
Le Rose Diegues, represente Residente Adjunta rech ri Programa rech ri Naciones Unidas rech ri Desarrollo (PNUD), sib’alaj xub’ij eri b’anow k’amal b’e chak upatan le Ministerio rech Gobernación ri’ ub’i’ (Mingob), rech kab’an ri suk’malil xuquje’ rech ri ukojik ri ub’anikil chak ri’.
“Uj k’o che kato’ik le wokajilal rech molaj e nab’eyajnaq che upatanexik ri k’ak’ keme’uwachwuj pa kaqiq’ tzijol ri’, rech k’ak’ na’oj kemechakub’al xuquje’ rech ri ub’anik ri b’anob’alil rech tzijol ri’”, xcha’ ri Diegues.
K’amow b’e pa molajib’
“Are chi’ le tzijol pa tinamit ya’tal chi ke konojel ri winaqil, rech kakikojo xuquje’ ri ya’tal tzijolib’al ri’, are kub’an jun utzilaj ub’ixikil chak b’anom, ri kuya’o uchuq’ab’ kitatab’enik ri winaqilal xuquje’ are kub’ano rech k’o k’ak’ jamaril ya’talik, rech k’o tzukunem xuquje’ ri poq’san chak meb’ilem”, xcha’ le viceministra rech Tecnología rech ri Ya’teb’al Tzijol xuquje’ ri rech Ub’ixikik, Karen Ortiz ri’.
Xub’ij k’ut che ri tzijolib’al ya’tal are la’ le chakub’al ri k’o nim upatanib’al rech pa uwokik pa jikomal ri kichak patan ri’ taqawokaj amaq’ ri’, ri utz xuquje’ ri k’o kuk’ ri winaqilal. Jeri’, le Viceministra xub’ij che ri ub’e’al ri cholchak ri’ are utaqim utoq’axik ri kitatab’enik ri winaqilal pa le rilik ronojel uwach ri b’anom pa le wokik ri cholchak ri’.
K’a pa le Taqawokajnem rech Ya’olchajinem pa Amaq’ xk’am ub’e rech uterne’xik ri k’ak’ ub’anikil ri keme’uwachwuj pa Kaqiq’ Utzijol ri Amaq’ ri’, rech pa ub’anik utz usuk’ilal, rech kak’oji chi kinaqaj ri winaqilal. Xuquje’ xeb’usik’ik ri winaqil pa tinamit rech e’are jun b’a’ kek’oji pa le k’otow chi’aj utzijol pa tinamit chi rij ri ub’anikil pa le keme’uwachwuj pa kaqiq’ ri’.
Katob’anik ri molajib’ taqawokaj
Pa le majib’al ub’anik ri cholchak ri’ xk’oji ri rajchomanel ri Secretaría rech Planificación xuquje’ Programación rech ri Presidencia (SEGEPLAN), Carlos Mendoza ri’; xuquje’ ri taqanel rech ri Secretaría Nacional rech Ciencia xuquje’ Tecnología (SENACYT), Adolfo Monterroso ri’.
Xuquje’ ruk’ ri rajtanel le molajchakunem rech ri Comisión Presidencial rech Gobierno Abierto xuquje’ Electrónico (GAE), Wendy Miranda ri’; ri subsecretria privada rech ri Presidencia, Julissa Cifuentes ri’; ri rajpatanelab’ ri Mesa rech Transformación Digital ri’. Le nim riqonem ib’ are xb’an pa le rachoch le Taqawokajnem rech chajinik pa Amaq’.
