Eri q’atb’al tzij rech taqawokajilal rech ri Amaq’ xek’oji p ajun foro técnico chi rij nab’ejsab’al uq’atexik awam qupim che’ pa rulewal amaq’ tinamit. Eri b’anowem ri’ are la’ xb’antaj pa le nimaja rech riqonem ri’ rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC), che ri xkimol wi kib’ ri e’ajchomanelab’ ri wokajil kechakun che uchajixik ri ujastaq k’ache’laj ri’.
Eri riqonem ib’ ri’ are la’ xmajtaj ub’anik rumal ri PNC. Pa le xek’oji wi ri rajchomanelab’ ri División rech Protección chech ri K’ache’laj kajulew ri’ (Diprona) kuk’ nik’aj chik uq’ab’ wokajil chajin tinamit, ruk’ ri Consejo Nacional rech Áreas Protegidas (CONAP), ruk’ ri Instituto Nacional rech Bosques (INAB) xuquje’ kuk’ ri q’atol tzij rech ri Ministerio Público ri’. Pa le uq’ijol ri’, pa kawokajil ri ajchajin tinamit xkiya ub’ixikil ri qupin che’ xkiq’atij uwach, pa le 2026 ri’ are uwach taq ri q’atebal ri k’ax ri’.
Pa le ub’anowik ri foro interinstitucional ri’, eri e tatb’enelab’ xkitzijoj uwach taq runimal ri b’anoj k’ax ri’ pa le ub’anik k’ax chech taq ri k’ache’laj ri’. Eri ub’anob’alil ri’ are xumaj ub’anik jun soliwachinem chi rij taq ri ub’anik ri qupin che’ pa awalik, rech xilik ri peraj taq juyub’ xb’an k’ax chech xuquje’ rech xetaxik ri uchuq’ab’ taq ri k’ax pa tinamit, chech ri jastaq meb’il xuquje’ pa taq k’olib’alil ri’.
Rumal ri’ xb’an jun nim riqonem ib’ rech b’anow kemonchak xuquje’ rech uya’ik uchuq’ab’ ri kemon chomanem kumal ri taqawokajil ri’. Chi’ wari’ xuquje’ e’are jun xek’oji ri rajchomanelab’ ri Dirección rech Planificación rech ri Ministerio rech Gobernación xuquje’ ri unidades especializadas rech ri PNC, pa junamamil xkich’ob’o che rajawaxik katoq’ax ub’anik ri kemonchak pa wokajilal ri’ rech kab’an kaq’alajisax uwach, rech kaq’atexik ri b’anow k’ax chech ri kajulew k’ache’laj ri’ xuquje’ rech kala’wchixik xuquje’ kab’an toq’ob’ chech taq ri k’ache’laj pa amaq’ tinamit.
