Pa le upatanexik le jun cholchak ri’, eri Ministerio rech Gobernación (Mingob) sib’alaj katajin che kaq’atexik ri nik’aj maras, pandillas xuquje’ ri nik’aj chik molaj b’anol k’ax. Rumal ri’ k’o jun uchak ri nim ub’antajil ri nim ub’anikil pa ronojel taq uq’ab’ilal ri taqawokajil ri’, ri katajin uchakuxik rech kanimax ub’anik ri suk’ilaj q’atoj tzij pa le ya’olchajinem ri’.
Rumal wari’, kimik xb’an ri jun nim molin ib’ rmal ri Viceministro rech Seguridad, Roberto Solórzano, pa le xya wi utzijol ub’ixik ri jupuq chakunem pa jun cholchak rajawaxik ri kuya uchuq’ab’ ri b’anik antipandillas, ri’. pa le molin ib’, xya’ ub’ixik chi ke ri rajchak chi rij ub’anikil ri cholchak ri’ xuquje’ are xtaqixik ub’anik retaxik ri’ rech kuk’am ub’e’al upatanexik ri’.
Xuquje’ xk’oji chi’ ri Nimk’amal B’e rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC), David Custodio Boteo; ri K’amal B’e, a Héctor González Prera ri’; ri rajtaqanel ri PNC; le subdirectora rech ri Sistema Penitenciario (SP), al Jazmín Orellana, kuk’ ri rajchak taq ri jalajoj taq uwokajil chakunem, ajpwaqilanel xuquje’ aj uwachwuj pa kaqiq’ rech ri Mingob.
Eri tijowchuq’ab’ b’anoj chak ri’ are la’ rech kanimax upatanexik ri Decreto 11-2025, ruk’ ri taq ri k’ak’ taqanik k’o pa le Decreto 15-2025 ri’, ri taqom unimaxik rumal ri Wokajil Ajtaqanib’al pa Amaq’, ri are utaqim uya’ik uchuq’ab’ ri b’anoj chak ri’ xuquje’ rech ukojik ri uchakub’alil pa suk’ilal utzilem pa le ya’olchajinem pa ama’ tinamit. Eri kemonchak kumal taq ri jalajoj uq’ab’ilal ri’ are kuk’utu che ri wokom k’amal b’e amaq’ aj iximulew ri’ sib’alaj katajin che uq’atexik ri nuk’molaj b’anoj k’ax ri’ xuquje’ rech kek’oji pa joremal jikomal kub’al k’u’x ri winaqil pa tinamit.