Pa le b’anoj Korlim Ya’olchajinem, eri wokajil ajchajin tinamit katerne’m ub’anik ri puqtzukunem rech kakub’isaj uwach ri joremal chi kuxo’l ri winaqilal xuquje’ rech ub’anik ri chajinem ucholalejil pa tinamit. Eri puqtzukunem katajin ub’anik pa ronojel rulewal amaq’il pa ub’anik ri puqtzukunem pa kemon taqawokajil, rech k’o uk’olib’alil ri chajinem pa b’e pa tinamit xuquje’ pa taq nimab’e, xuquje’ k’o ri chajinem katajin pa taq rokib’al taq rachoch japache’ tz’apib’al.
Pa k’isb’al wuqq’ij ri’, eri reqa’lenelab’ ri Wokail Ajchajin Tinamit, ri rech wokajil rech Policía rech Mercados, ri xe’ok pa taq uk’olib’al taq k’ayib’al pa uk’u’x nimatinamit rech Iximulew rech kakub’isax kuwach ri e’ajk’ayinelab’ kuk’ ri e’ajloq’ow taq jastaq ri’ rech kek’oji pa joremal. Pa le kopanik chi la’ sib’alaj utz xek’ul apan kumal ri winaqilal xuquje’ sib’alaj xkib’ij lche ri puqtzukunem ri’ k’o nim joremalil kuya chi ke pa ronojel taq q’ij.
Pa rokib’al Le Antigua Guatemala, Sacatepéquez, eri wokajil ajchajin tinamit xkikoj ri k’olib’al chajinem, rech k’o joremal chi ke ri winaqilal chi la’ kuk’ ri winaqil e wa’katel ri’. Wa’ ri utzilaj b’anonem ri’ are la’ xb’an pa taq ri nimab’e rech Quiché, Chinab’jul, Santa Rosa, El Progreso xquuje’ Xe’laju’, chi la’ k’ut xb’an wi le rilik usolixik we k’o jastaq tane’ e k’amom b’i pa taq le ch’ich’ e b’insam.
Xesan resab’al rachib’al videovigilancia ri’
Eri xb’antaj kowonem ruk’ pa le kemon chakunem, kumal ri wokajil e’ajchajinelab’ rech ri PNC, ri reqa’lenelab’ ri Taqawokajil Ajchajin Amaq’ Iximulew kuk’ ri Policía Municipal rech uk’u’x nimatinamit Iximulew ri’, xkesaj k’ut ri resab’al rachib’al ri videovigilancia che kojom kumal ri uwinaqil ri jun pandilla rech ri Barrio 18 ri’ rech kakub’isax kachajixik ri winaqilal xuquje’ rech uq’atexik taq b’anoj k’ax ri’.
Ruk’ ub’anik wari’, xb’an ya’ik uchuq’ab’il ri b’anoj puqtzukunem pa le wokja ri’, qas pa taq ri k’ax b’e okem chi la’ k’ut. Are rech xe’ok ri wokajil ajchajin tinamit pa taq ri calles xuquje’ ri callejones rech ri barrio El Gallito, zona 3 rech uk’u’x amaq’ nimatinamit, rech uq’atexik ri b’anoj narcomenudeo chi la’ k’ut. Rumal ri chak ri’, xriqitaj loq jun ch’ich’ kab’insaxik chi la k’ut ruk’ awan kunb’al chi upam, ruk’ pwaqil b’otol xuquje’ jun k’aqb’al q’aq’ rech k’aqb’al wos.
Pa le wuqq’ij k’ate xq’axik, xe’ajilax 896 chi winaqil xechapik pa le jalajoj b’anoj puqtzukunem xb’an pa rulewal amaq’ tinamit. Xe’ajilaxik 91 chi k’aqb’al q’aq’, xuquje’ xriqitaj 30 chi kejach’ich’ xuquje’ kajib’ ruk’ kajib’ b’insam ch’ich’ ri kab’ixil e’elaq’am b’i.
Eri puqtzukunem ri’ katerne’x ub’anik pa ronojel rulewal amaq’ tinamit, rech uq’atexik nik’aj molaj b’anol k’ax chi ke ri winaqilal. Eri PNC sib’alaj xkiya ub’ixik chi k’o ri 110, ri 1561 xuquje’ ri 1574 rech chi la’ k’ut kakiya wi loq ub’ixik we k’o ri k’ax kakilo kab’an pa tinamit.
