Eri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC) ri’ sib’alaj kub’an ri chajinem pa taq ri nimab’e rech pa jalajoj taq k’olib’alil rech rulewal amaq’ tinamit, rech kutaqij ri kachajixik ri winaqilal, rech uq’atexik riqon k’ax kumal ri b’insam ch’ich’ pa taq nimab’e xuquje’ rech kuto’o uwach ri kik’aslemalil ri winaqilal e’aj iximulew pa taq le uq’ijol rech tojb’al ri Bono 14 ri’.
Are uwach ri chajinem ri’, kumal ri reqa’lenelab’ ri PNC, pa b’anik kemonchak kuk’ri Departamento rech Tránsito xuquje’ kuk’ ri Ajchajinelab’ rech taq Q’atb’al Tzij rech Tránsito rech taq tinamit (PMT), rech kakoj ri k’olib’al taq chajinem xuquje’ rech keb’in che kaqan rech ri b’anow chajinem ri’ rech kakilo kiwujilal ri e’ajb’insal ch’ich’ rech kakilo we katijom ta tzam ri’ xuquje’ rech kaq’atexik ri b’anow utijik ri tzam ri’.
Pa le ub’anik ri utzilaj puqtzukunem ri’, eri q’atb’al tzij kakikoj ri kemechakub’al rech kaketaj rilik we man kakirumumij ta kib’ ri e’ajb’insal ch’ich’ pa taq ri nab’e, kakib’an le kilik ruk’ kemechakub’al ub’i’ biométricos MI3, are la’ kub’an le kilik kitzijol taq ri e’ajb’insal ch’ich’ rech kakilo we tajin kakinimaj ri taqanem tzij chi ke.
Eri PNC sib’alaj xuya ub’ixik che ri b’anow chomab’al rech maj kuyub’al mak le winaq kakitij tzam ri’. Eri winaqil keriqitaj ketajin che utijik tzam kaqaj ri q’atb’al tzij ri’ chi kij xuquje’ k’o ri nim tojb’al kakoj chi ke ri’, jacha pa Q5 mil k’a pa Q25 mil, xuquje’ kakesaj kiwujil ri ajb’insal ch’ich’ we kakilo e q’ab’arinaq xuquje’ kakik’am b’i pa q’atb’al tzij ri’ chi rij taq ri kimak kakib’ano.
Jeri’ eri q’atb’al tzij xkib’an jun nim kasik’ixik ri winaqilal rech pa jikomal b’a’ kek’oji xuquje’ chakila’ b’a’ we le ch’ich’ keb’e wi man utijom ta tzam le e’ajb’insal taq rech, ruk’ wa’ kakina’tij chi ke che ri q’alab’an ib’ are la’ rajawaxik kakinimaj ri’.
Eri Ministerio rech Gobernación sib’alaj xub’ij k’ut che ri kuterne’j ub’anik ri kub’al k’u’x chajinem chi ke taq ri winaqilal xuquje’ chi re ri kik’aslemalil konojel ri winaqilal e’aj iximulew. Jeri’ kow ub’ixik xub’ij chi ke ri winaqil rech chakiya b’a’ ub’ixik wexa’ k’o ri b’anow k’ax kakilo kab’anik, chakib’ij loq pa 110 xuquje’ pa le 1561.