K’ak’ taq ajchajil tinamit che upatanixik ri kitinamit

Ri Taqawokaj kuxol rib’ che ub’anik jun ajchajil tinamit ri kichakun rech ri winaq e’aj iximulew kek’oji’ pa ja’maril xuquje’ pa tzoqopib’alil

Aretak’ xeq’ax chi uxe’ ri Lapanib’al Amaq’, ri 3,098 k’ak’ taq ajchajinelab’ ri ke’ok pa le Nimawokaj Ajchajil Tinamit (PNC), xkijikb’a’ kitzij kanoq che kepatanin ruk’ nimalaj q’ij, cholq’ijil xuquje’ jikomal pa Iximulew. Ri kichak kux nimalaj upatan rech chi kijujunal ri winaq ke’uxlanik, rech k’o na chajinem pa taq ri tinamit ri kak’ulmataj wi k’i k’axk’olil, rech uchuq’ab’arisaxik ri uchajixik ri rulewal tinamit xuquje’ runimarisaxik ri chak che uq’atexik ri itzelal winaq.

Ri 58.ª Uk’ak’arisaxik Tijonem rech Kitijoxik Ajchajil Tinamit, ruk’ 2,339 achijab’ xuquje’ 759 ixoqib’, xkik’ut jikomal, chomab’al xuquje’ rayib’al pa ri kitijoxik. Wa’ we ukab’ nimalaj k’ak’arisanik pa we q’atb’al tzij ri xub’an chomanik che uriqik katijoxik ri 12 mil ajchajinelab’ rech amaq’ tinamit.

K’amal b’e komon chak pa wokajil

“Ri Iximulew rajawaxik kuk’aslemaj nimalaj kik’otemal: rumal e k’o 3,098 chi ke ri utzalaj taq umi’al uk’ajol ke’ok pa le  Wokaj Ajchajil Tinamit. Ix kixok pa jun k’ak’ q’ij rech ik’aslemal, ri ichak are ri tapya ri kuk’ex ri k’axk’olil ruk’ ri ja’maril, ri xib’ib’al ruk’ ri utzil, ri kamikal ruk’ ri k’aslemal”, xub’ij ri Taqanel rech ri Amaq’, Bernardo Arévalo, ri xuk’am b’e pa le nimalaj nimaq’ij xb’an pa le Estadio Cementos Progreso ri’.

Ri taqanel xub’ij che ri ajchajil tinamit k’o utzalaj taq k’amal b’e ruk’ jikilal pa ri urajilab’al q’ij xuquje’ ri kitzij ri tinamit ri reta’am che k’o e kowilaj taq ajchajinelab’. “Ri qatzij xqaya’ are che ke’ok 12 mil k’ak’ ajchajinelab’ pa we kajib’ junab’. E pa b’e ujk’oli wi rech kqariqo, xuquje’ pa b’e ujk’oli wi rech kqiq’axe’j pa ri junab’ 2027”, xcha’.

Are chi’ xutzijon, ri K’amal B’e rech ministerio rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, xub’ij che ri tinamit ke’uk’oj q’axenaq e 3 mil k’ak’ ajchajinelab’. “Kjotajin kaqab’ano jun wokaj ajchajil tinamit ri kikowin che uch’ob’ik che utz ri k’o pa taq ri tinamit, kukoj chi utz ri tzijonem, kuchol ri jastaq xuquje’ kub’an ri chomanik pa ri usuk’il q’ij”, xub’ij.

“Ri Wokaj Ajchajil Tinamit kuk’ut ri iwachbal chi ijujunal. Che jun winaq, k’i mul ix ri Amaq’ kixk’oji’ chuwach. Ri jas ri kitotab’ej xuquje’ kikoj ri q’atb’al tzij kikowin che uk’iyarisaxik ri jikomal on uyojik pa jub’iq’ q’ij”, xcha’j ri K’amal B’e.

Rayib’al rech pataninik

Ri Nimalaj K’amal B’e rech ri PNC, David Custodio Boteo, xub’ij che ri k’ak’ e 3 mil ajchajinelab’ kutzuk’ub’a’ ri chajinem, ri uq’atexik ri k’ax xuquje’ ri nima’q taq kowinem chak rech ri wokaj. “Ri PNC karaj winaq ri keta’am kechajinik, ketzukunik, xuquje’ kechoq’ob’an chi uwach ri itzelal, nojimal karaj winaq ruk’ ch’ob’onik, rayib’al rech pataninik, xuquje’ qilomal kuk’ ri komon winaq”, xub’ij.

“Eri Graduandos, ri ukojik ri ratz’yaq ri ajchajil tinamit rumal are ri q’atb’al tzij ri ri Amaq’ Iximulew xuya’ pa iq’ab’. Wa’ we q’atb’al tzij ri uk’am jun nimalaj reqele’n uchak ri’ rech aretaq jun winaq karil le jun ajchajil tinamit, are karil ri Amaq’. Rumal ri’, ronojel ri kib’ano rajawaxik k’o pa ri taqanik, ri suk’alil, ri jikilal xuquje’ ri nimarisaxik uwach ri winaqilal”, jeri’ xub’ij are chi’ xuk’iso ub’ixik ri k’amal b’e Custodio Boteo.

Tijonem rech reta’mab’al

Ruk’ le jun k’ak’ xuquje’ pa tz’aqat uq’ij k’utb’al xb’an wa’ we tijonem ri xnajtib’ lajuj ik’ xuquje’ xtijox kumal ri ajtijab’ rech ri Subdirección rech Estudios xuquje’ Doctrina (SGED), pa ri Tijob’al rech ri PNC, “Dr. Carlos Vinicio Gómez Ruíz”, zona 6 rech uk’u’x nitinamit, xuquje’ pa taq ri Tijob’al pa Chinab’jul xuquje’ rech Oriente Cuilapa, Santa Rosa ri’.

Chi ke ri k’utb’al k’o ri chomanik ajchajil; utz’ib’axik taq wuj xuquje’ taqanil; uch’ob’oxik chib’il kib’; ub’anik ri chajinem; kunab’al rech chajinem; uq’atexik k’ax xuquje’ itzelal; ajchajil komon winaq; utzukuxik itzelal; reqele’n winaq; uchajixik rech nimak’i’yal winaq; k’ak’ taq kematz’ib’; xuquje’ rech uch’ob’ik uk’aslemal ajchajinel.

Che ri k’uttijonem xb’an uchapik rech ukojik k’aqb’al q’aq’,b’anow taqinik suk’inik; uchuq’ab’arisaxik ri ch’akulal; ub’insaxik puqtzukunem chajinik  pa ch’ich’; uto’ik rib’ chib’il rib’; uq’atexik k’axk’olil pa k’i taq le’; ri puqchajinem tzukunik; nik’aj chik chak rech ajchajil tinamit ri xuk’iyirisaj b’anik ri eta’mab’al uwach chajin tinamit.


Nimarisaxik uwach ri ajchajinel

Ri tob’anik pa ik’ rech Q1,200 kya’taj na chi ke ri k’ak’ ajchajinelab’ rech kato’taj pa ri kiwa aretaq kechakunik rech uchajixik ri tinamit xuquje’ ri jikilal pa ronojel ri amaq’.

Wa’ we chak ri xb’an rumal ri Amaq’ man xaq ta kunimarisaj ri kichak ri ajchajinelab’, xane’ kukowirisaj jun nimalaj q’axem pa ri uyakik jun wokaj ri qas k’o uchuq’ab’, k’o reta’mb’al xuquje’ k’o wi pa taq ri chi’l rajawaxik wi kumal ri winaq e’aj iximulew ri’. 

Noticias Recientes