Ri e’ajtzukuj ajb’anoj taq k’ax ri’ rech ri PNC kakikowirisaj ri keta’mab’al chi rij kojow k’ak’ taq kemechakub’al chokonisa’n xuquje’ ri solib’al uwach taq ri b’anow k’ax pa le jun cholajisab’al ujwach tob’anik ruk’ ri nimatinamit Colombia
Ri Wokajil Ajchajil Tinamit kib’i’ (PNC) ketajin kakikowirisaj ri keta’mab’al rech tzukunik chi kij ri e’ajb’anol k’ax xuquje’ rech kakiq’atej ri nimakaq’atexik ri e molaj b’anol k’ax chi pa tinamit ruk’ pa nik’aj chik nimatinamit ri’ pa le ukojik taq ri k’ak’ kachokonisa’n rech keq’atexik.
E k’o lajuj e’ajtzukunel rech ri wokaj chajin tinamit ri xkik’is ri tijob’enik ub’i’ “Ukojik Taq Chokonisa’n rech K’ak’ Chakub’al rech solinem Urilik B’anoj K’ax”, xb’an pa ri rochoch ri Unidad Especial rech Investigación ub’i’ (UEI), rech ri Subdirección General rech Investigación Criminal (SGIC) rech ri PNC. Ri k’uttijonïk xb’an kumal e’ajtijab’ rech ri Taqawokaj Ajchajil Nimatinamit rech Colombia.
Eri choltijonik ri’ xuya uchuq’ab’ ri eta’mab’al pa ri ukojik kemetz’ib’ab’al (software) rech uchajixik nima’q taq tz’ib’am tzij ruk’ ri nim k’olb’al tzij, rech ke’ok che utzilaj na’oj katzukux tzij, rech nab’ej kach’ob’ ri k’ax xuquje’ ri ub’anikil, xuquje’ rech kakoj ri chokonisa’n ri’ pa ri urilik ri b’anoj k’ax.
We taq ub’anikil choltijonem ri’ are uwach taq ri b’anow chak tob’anik xuquje’ ri ub’anik nim kemonchak ri junam chak kub’an kuk’ taq ri kemon nimatinamit rech kuchuq’ab’irisaj uwach ri uq’atexik ri b’anow taq k’ax che ri kab’an pa tqaq ri k’ulb’a’til pa amaq’il. Eri uya’ik ujachik ri eta’mab’al, ri tzijol, ri k’ak’ kemechakub’al katob’an che ub’anik utz kemonchak chi kuxo’l taq ri taqawokajil rech b’anik chajinem.
Ri to’b’al pa ronojel taq tinamit kukowirisaj ri uchuq’ab’il ri’
We taq tijonïk k’o pa ri tob’anik xuquje’ ri junam chak kub’an ri Paxil Kayala’ (Guatemala) kuk’ nik’aj chik tinamit rech kakiq’atej ri k’ax ri k’o chuwäch ronojel taq ulew. Ri ujachik eta’mab’al, tzij, na’ob’al xuquje’ k’ak’ chakub’al kuto’ ri junam chak chi kixo’l ri jikomal wuqb’al.
Pa ri uk’isb’al rech ri tijonïk ri’, xk’oji’ ri viceministro rech Antinarcóticos xuquje’ Seguridad Fronteriza, nimatat a Víctor Hugo Cruz Reynoso, ruk’ ri agregado adjunto regional rech ri Oficina rech Investigaciones rech Seguridad Nacional (HSI) rech ri Embajada rech Estados Unidos rech América k’o pa Guatemala, pa Belice, pa El Salvador xuquje’ pa Honduras, a Jeremiah Healey, kuk’ k’i taq ajpatanojib’ rech ri PNC xuquje’ kuk’ rajchomanelab’ ri taqawokaj chomanem pa taq nimatinamit.
Ri k’uttijonem kuto’ rib’ ruk’ ri ub’e’al tijonik ruk’ taq ub’anik eta’mchak chi rij ri rilik taq b’anow k’ax kumal ri e kamisanel xuquje’ ri uch’ajib’exik taq tzij, rech ub’anik taq uwach wujil chi rij taq k’ax e b’anom, rech kakojik ri k’ak’ kemechakub’al xuquje’ rech b’anik taq ri jastaq che ri kakoj pa b’anik tzukno’jchak chi rij taq b’anom k’ax.
Ri nimalaj tijob’enik ke’uto’o ri ajtzukunelab’ rech k’o ri nim uchuq’ab’ b’anik ri chak rech umolik ri tzijol ri’, rech kakiriq k’i taq eta’mab’al rech kakicholsolkopij ri tzijol ri’, rech kakib’an urilik xuquje’ kakito’o ucha’ik ri b’e pa le tzukunik chi kij ri e k’o pa molaj b’anom k’ax.
Ri to’b’al chi kixo’l ri nimatinamit Iximulew xuquje’ kuk’ nik’aj chik kemon taq nimatinamit pa le kuto’ k’i uya’ik ri kachuq’ab’ ri e’ajchajinelab’ xuquje’ kutzilob’isaj ub’anik pa junamil ri kemon kaq’atexik ri nima’q molaj e ajb’anol k’ax ri e k’o pa Iximulew xuquje’ pa nik’aj chik kulewal taq nimatinamit.