Eri kub’isam uwach ri chajinik chi ke ri winaq kakisolij ri kawinaq kachalalil pa taq tz’apib’al are jacha ri kub’ij ri q’atb’al tzij
Ri k’ak’ taqanik xya’ik rech kub’ij ri b’anow chajinem chi ke ri winaq kakisolij kawinaq kachalalil pa taq tz’apib’al rech Iximulew ri’. Xuquje’, ri uchuq’ab’ taq ri cholchak kumal taq ri taqawokaj rech kukub’isaj ri kachajixik ri winaqil e’ajsolinel ri ke’opanik kakisolij ri kachalil, rech ke’ilik we man k’ot itzelal taq jastaq keqam b’i rech b’anow taq k’ax xuquje’ rech kaq’atexik ri kik’ayixik winaq xuquje’ kaq’atexik nik’aj b’anow k’ax tzelal chi upam pa taq ri tz’apib’al.
Chi kijujunal taq uwach ri solinik pa taq ke’oik: ri Taq Ali, Taq Ala xuquje’ ri Q’apoj Winaq (NNA); ri kasolixik konojel ri winaq kuk’ ri kasolinik ri e k’ulaj ri’ rajawaxik kakitzijoj kib’ jacha kub’ij ri taqanik tzij taqom unimaxik rumal ri K’amal B’e rech taq ri Tz’apib’al Japache’ ri’.
Xuquje’, man ya’tal taj che junam q’ij kab’an ri solinik ri’, xuquje’ katanab’axik ri kopanik ri’ wexa’ k’o puqtzukunik kab’an tane’, jacha ri q’atoj taqanik tzij k’olik. Xuquje’ ya’tal taj we kewar kanoq jun aq’ab’ ri winaq pa taq ri tz’apib’al ri k’o pa rulewal amaq’ tinamit.
Solinik rumal ri NNA
Eri winaq e tz’apilik ya’talik kopan kasolixik kumal taq ali, taq ala xuquje’ e q’apojib’ are chi’ we xk’uluxik ri kitz’onob’al tzij chi uwach ri DGSP, kik’utik ri rajawaxik wuj, xuquje’ katz’aqatisax we rajawaxik ri’:
Nab’e q’at retal alk’uwa’lil
Ri rajawajikilal Ri Wujil rech Alaxib’al ri ya’om rumal Tz’ib’am pa Kitzijol Winaqib’ ub’i’ (RENAP). We wuj ri’ rajawaxik chi k’ak’ ri man uq’axim taj waqib’ ik’ esam, Xuquje’ rajawaxik ri rachib’al ri alaj ali, alaj ali, ri e q’apojib’.
Eri winaq rech jun chik Tinamit
Rajawaxik ri wujil rech ralaxib’al ruk’ ri q’axik pa q’atb’al ri’, ma uq’axim taq waqib’ ik’ resam. Xuquje’ ya’talik are kak’utik ruk’ ri wujq’axeb’al rech b’enam (pasaporte) k’o uq’ij ruk’ rachib’al ri alaj ali, alaj la, e q’apojib’, we k’o kib’i’ ri kitat nan chi upam. Eri wuj ri’ tz’ib’am pa jun chik tzij ch’ab’alil rajawaxik kaq’axexik pa kaxtlan tzij (español).
Segundo, tercero y cuarto grado de consanguinidad
Rajawaxik ri wujil rech ralaxib’al ruk’ ri Wujil Ya’tal Utzijol ub’i’ (DPI), ri ya’tal rumal ri RENAP, ruk’ jun chik q’atb’al wuj k’o rachib’al kojom chi uwach ri k’uk’utu che tzij achalalil rak’uwa’l che kopanik pa usolixik pa rachoch tz’apib’al.
We wujil ri’ kailik xuquje’ rajawaxik che tzij silom uwach kumal taq jachajinelab’ ri rachoch taq tz’apib’al rech kokisax pa ri wujilal xuquje’ rech te k’u ri’ kya’ uq’ij. Xa k’u ri’, ri tz’onob’al kaq’atexik we kilik che ri alitom, alab’om kuk’ ri e q’apojib’ wexa’ tane’ kachalal kib’ jacha ri kub’ij ri q’atb’al taqanik tzij, ruk’ ri k’o pa tz’apib’al che ri karaj tane’ kopanik kusolij chi’.
Ronojel kasolinik
Ri ajchakib’ rech jujun taq k’amal b’e rech ri rachoch tz’apib’al rajwaxik ri’ kakilo che ri achalalil xuquje’ ri achilal k’o chi ri kijunab’, ruk’ ri kik’utik pa ri wuj DPI, are chi’ maja’ ke’ok pa ri ja tz’apib’al rech solinik.
Chirij ri winaq rech jun chik tinamit, ri winaq rech jun chi tinamit e k’ol pa tinamit xuquje’ winaq e’aj iximulew xukoj rib’ che rech q’atinamit, rajwaxik kakik’ut kib’ qastzij che k’o chik ri kijunab’ ruk’ ri kiwujq’axeb’al ub’i’ pasaporte on ruk’ DPI, k’o kiq’ij ri keb’ wuj ri’.
Solinik rech K’ulanik ib’
Ri ajk’ulaj, achijil on ixoqil rech ri winaq tz’apilik rajawaxik kuk’ut ri uwuj ub’i’ DPI k’o pa uq’ij chi kuwach ri rajchakib’ rech taq jujun rachoch tz’apib’al, ri kakisolij we konojel k’o chik ri kijunab’ rech te k’u ri’ kya’ kiq’ij rech ke’okik che ri solinik ri ajk’ulaj, achijil on ixoqil rech ke’ok chi la’ pa le k’olib’al ya’om rech ri b’anob’alil ri’ pa le rachoch tz’apib’al ri’. Eri nimaja ri’ rajawaxik kunimaj che ch’ajch’ojil, jikom upam xuquje’ ri ewal ri’.
Eri winaq e rech jun chik tinamit, rajawaxik kakik’ut ri kiwuj q’axeb’al k’o pa uq’ij, ya’om rumal ri q’atb’al tzij rech ri katinamit e petinaq wiri’. Xuquje’ eri winaq e k’ulaj pa q’atb’al tzij rajawaxik kakik’utu uwujil rech kik’ulanem ruk’ ri kiwuj ya’om rumal ri RENAP.
Chi jujunal taq rachoch tz’apib’al rajawaxik kikitz’ib’a ri kib’i’ ri winaq ke’ok che ri solinik rech k’ulanik. Rumal wa’, q’atetajinaq kokik ri winaq che ri maja’ na utz’ib’am kib’ nab’e, xuquje’ man ya’tal taj che junam e k’i ke’ok pa solinik, rumal xa’ jun winaq ya’talik kokik pa solinik che xa’ jun ajpache’ tz’apikil.
Q’atow tzij taqanik
Eri Amaq’ ri’ pa le ya’ltzijol rumal ri Acuerdo Gubernativo 150-2026, pa le wajxaqib’ q’ij rech septiembre kanoq, q’axenaq chi upam le Diario rech Centro América (DCA), xya’ wi utzijoxik che ri k’exb’al xb’an che ri Acuerdo Gubernativo 195-2017, Cholb’anob’al Tzij Taqanik rech ri Taqawokaj japache’ Tz’apib’al.
Xuquje xutaq unimaxik uwach chi utz ri Decreto 3-2025 rech ri Nimaq’atb’al Tzij Taqanib’al rech Amaq’ Iximulew ri’, che xumaj uchak upatan pa le julajuj rech septiembre kanoq, chi rij k’ak’ q’atow taqanik tzij rech kokik taq ali, taq ala, e q’apoj ab’om alitom pa taq ri rachoch japache’ tz’apib’al rech ri amaq’ tinamit.
