Pa ub’i’ le Ministerio rech Gobernación, Guerra, Justicia xuquje’ Negocios Eclesiástico ri’ xalax ri taqwokaj ri’ pa le 26 rech abril rech 1839. Le ub’i’ le taqawokaj ri’ pa k’ilaj taq mul ri’ xk’exila’xik rech rech xopan pa taq we q’ij ri’. Eri taqawokaj ri’ are xalaxik pa le uq’atanik le Mario Rivera Paz.
K’a xalax ri’ xumaj ub’anik ri uchak ri taqawokaj ri’ xuquje’ rech xutun ub’anik ub’i’ taq kemonchak ri’. Pawe junab’ ri’ kutz’aqatisaj 187 ujunab’ ri’ kariqitaj pa le kanimaxik ri winaqilal e’aj iximulew xuquje’ rech kachajin pa amaq’ tinamit, rech kub’an nim taqanib’alil ri’, xuquje’ ri chajinem pa Nimatinamit Iximulew.
“Kaya nim uq’ijol le 187 ujunab’ rech uk’aslemal ri taqawokaj ri’, rech b’anow taq uchomaxik, rech pa taq q’ijol k’axk’onik xuquje’ rech xchoman pa taq le k’ilaj taq kuwach ri winaqilal e’alaxinaq ri xek’oji pa le uk’aslemalil ucholajil taqanem pa amaq’ tinamit ri’ xuquje’ rech pa b’anow upatanexik ri amaq’ tinamit”, xcha’ le ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, pa le xuya wi ub’ixik pa le chak’ulaxij uje’al amaq’ xb’an pa le Wokom Rachoch le Gobernación ri’.
Sib’alaj xub’ij che ri taqawokaj ri’ are xya’taj uk’aslemalil rech kub’an ri taqanem pa jikomal xuquje’ rech kuk’asb’a uwach ri amaq’ tinamit. “Pa le ek’exem wi e’ajtaqanel amaq’, ri b’anom wi nimachak pa juntir taq ub’anikil. Pa le k’o wi pa amaq’elil ri’, ri kakich’ob’o che le Iximulew sib’alaj e rajawaxik rajpatanelab’ rech kakitab’a taj ri b’anow chajinik”, xcha’.
Xuquje’ xya’taj b’a’ uq’ij le chak ketajin che ub’anik ri e’ajpatanelab’ pa le taqawokaj ri’, pa ub’anik nim utzilem chi ke taq ri winaqilal xuquje’ le b’anow chajinem pa amaq’ tinamit. “Eri ya’el uq’ij ri’ man are taj k’isb’al rech ub’e upatan, xane’ are rech kutoq’ij jun nim b’anow patan, rech katerne’x uk’aslemaxik ri utz k’uta’n ri’, le rech katerne’x unimaxik ri q’atow patan xuquje’ le rech katerne’xik ri k’utib’al ub’anik utz taq chak patan ri’ ri rajawaxik kanimax ub’anik, ruk’ taq le q’atb’an b’anow”, xcha’.
Le taqawokajnel Villeda sib’alaj kowilaj xub’ij chi ke ri e’ajpatanel pa tinamit rech chakiterne’x ub’anik b’a’ jun utzilaj kichak ronojel q’ij pa le taqawokaj ri’ xuquje’ rech utz ri kanima’ kechakunik keniman pa amaq’ tinamit. “Le Iximulew ri’ pa amaq’el rajawaxik kab’an le utz chi re qumal uj, rumal k’ut man xaq ta rech kab’an unimaq’ij le 187 ujunab’, xane’ are retal kaya nim uq’ijol uwach le uk’aslemalil utzijolil ri’”, xcha’.