Ri kopanik ri ajchajil tinamit k’o nim upatanib’al rech kaq’atexik nik’aj e’ajb’anol k’ax
Ri nimachak ri Amaq’ Tinamit katajin che kaq’atexik nik’aj molaj b’anol k’ax kuk’ ri kakib’an ri k’ax pa amaq’ib’ rumal ri’ tajin kowonem che ri kaq’atexik nik’aj b’anol k’ax ri’, ri kijastaq kipwaq, ruk’ juntir ri k’ax tajin kakib’ano. Are wa’ jun kaq’atexik tajin ub’anik jacha ruk’ ri xk’ulmataj iwir ri xkixib’ij ri tinamit rumal ri k’ilaj k’ax kamisan winaq xk’ulmataj ri’.
Rumal wa’, eri k’amal b’e amaq’ tinamit, Bernardo Arévalo, pa tzijolinem xutzijoj, che rumal pa aninaqil xetob’anik ri Taqaawokaj Ajchajil Tinamit (PNC), rech pa le kachapik nik’aj winaq ketajin pa b’anow k’ax ruk’ taq xib’ib’anik pa taq le q’ij ri’. “Kojtajin k’ut che kaq’atexik nik’aj b’anol k’ax”, xcha’.
Rumal ri’, eri ministro rech Gobernación, a Marco Antonio Villeda Sandoval, xub’ij che ri b’anow k’ax ri’ xa’ kitaqchi’m kib’ rech kakib’an ri k’ax ri’ chi ke ri wokaj ajchajil tinamit ri’. Xuquje’ xub’ij che kach’ob’ik che are k’ax ri’ xkib’an chi kiwach ri ni’aj b’anol k’ax ri’ pa rulewal amaq’ tinamit.
“Sib’alaj kojtajin k’ut che kaq’atexik nik’aj molaj b’anol k’ax kekamisanik, e k’i chi ke e kamisan chik kumal ajchajil tinamit, rumal ri’ e k’o ajchajinelb’ e kaminaq ri’, emu wa’ ri k’ax man kakuyun taj xuquje’ qastzij b’a’ kaqaq’atij uwach”, xcha’ ri ministro Villeda Sandoval.
Nim kaq’atexik ri pandillas
Eri wokajil ajchajil tinamit xekowon che ri kachapik e 750 chi pandillero ri’, e k’o 516 rech ri Barrio 18; e 204 rech ri Mara Salvatrucha (MS), xuquje’ e k’o 33 rech White Fence 13 (WF13), jeri’ e k’o 13 rech ri jun molaj b’anol k’ax kib’i’ “Los Caradura”, pa we junab’.
Xuquje’ k’o resab’al rachib’al rech videovigilancia maj pa usaqilal xriq loq e k’o 544 chi esal rachib’al taq k’olib’alil kojom kimal b’anol k’ax ri xesaxik are ri’ kojom che rilik kiwa’katik ri winaq xuquje’ ri e’ajchajil tinamit ri kojom chi la’ k’ut. Xuquje’ k’o Q2 millones kipwaqil nik’aj b’anol k’ax xriqitaj loq.
Kaq’atexik ri narcotráfico ri’
Pa we junab’ ri’ k’o nimalaj kaq’atexik ri narcotráfico xb’anik xuquje’ k’o Q3,506 millones rajil awan kunb’al xriqik, ruk’ pwaq jastaq meb’il. Chi re taq ri xriqitaj ri’ k’o 10,604.82 chi upajb’alil rech cocaína; k’o 828.97 chi upajb’alil rech marihuana, xuquje’ ruk’ 10.15 chi upajb’alil rech metanfetaminas ri’.
Xuquje’ xporoxik 6,542, 324 che raqan ichaj rech coca; k’o 3,704,402 chi raqan ichaj rech marihuana; xuquje’ k’o kajib’ chi rachoch kab’an wi pa awalik ri itzelal kunb’al ri maj pa usaqil. Xuquje’ e k’o 35 chi chi achijab’ ri taqom loq kichapik rumal ri q’atb’al tzij estadounidense rumal eri kimak xkib’an k’ax rech narcotráfico ruk’ nik’aj chik k’ax.
