Eri k’olib’al puqtzukunem chajinik ri’ are rech kuq’at ub’anik ri tzukunik pa jun k’olib’alil rech ri k’ulb’a’til ruk’ México ri’.
Eri Centro rech Operaciones Policiales (COP) rech Tecún Umán, San Marcos, katajin che ya’ik uchuq’ab’ ri b’anow chajinem rumal ri Amaq’ rech keq’atexik ri narcotráfico xuquje’ ruk’ nik’aj chik b’anow k’ax pa jun k’olib’alib’al pa k’ulb’a’til rech ri amaq’ tinamit. Eri reqale’n uchak ri’ rech utz kab’an pa kemonil, ri uterne’xik ruk’ ri kitatab’enik ri wokaj ajchajinelab’ ri’ rech kakib’an ri utz chajinem pa amaq’ tinamit.
Jun k’utb’alil uwach ri puqtzukunem ri’ are la’ xb’an pa juyub’alil rech ri aldea San Isidro, Malacatán, San Marcos, donde agentes de la Subdirección General de Análisis de Información Antinarcótica (SGAIA) rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC) xikiriqo 202 chi pisob’al ruk’ cocaína, awatal pa jun b’insal ch’ich’ picop. Pa le uriqitajik xchap jun ajb’insal ri ch’ich’ ri’.
Eri utzukuxik ri jun eqa’n ri’ xuya pa retal rech xriqitaj loq 227 chi upajb’alil ri cocaína ri’, eri rajil kab’ixik are kopan pa Q30,849,300, ri kutunu rib’ ruk’ taq ri awan kunb’al xq’atexik pa junab’ri’. Xuquje’ k’o keb’ k’aqb’al q’aq’ ruk’ 27 ub’aq’ ri’ xriqitaj loq, ruk’ kajib’ chi ch’ab’eb’alil rech eqam xuquje’ ruk’ jun b’insal ch’ich’ ri reqam b’i ri eqa’n chi awan jastaq kunb’al ri’.
Are uwach ri xb’antaj ri’ pa uriqik loq ri awan jastaq kunb’al ri’, ri jastaq uk’u’x awan kunb’al xriqitaj ri’ ri xk’am b’i pa le kaj kumal taq helicópteros rech ri Unidad Aérea rech ri Ministerio rech Gobernación k’a pa taq ri k’olib’alil rech ri SGAIA-PNC, k’o pa le zona 6 rech ri nimatinamit Iximulew.
Pa uq’ijolil xilotaj wa’
Eri xb’antaj ri’ k’o jun nim retal upatanib’al rech k’o ri nim rachoch k’olib’al e’ajchajinel tinamit ri’ ri e’are ri’ e rajawaxik pa rulewal amaq’ tinamit. Eri COP rech Tecún Umán are kuya ri’ uchuq’ab’ ri wokaj ajchajinel chi’, rech ya’ik ub’ixik taq ri tzijol ri’ xuquje’ rech ub’anik ri taqom chak rech uq’atexik taq ri k’ax xuquje’ ri nuk’molaj e’ajb’anol k’ax.
Eri kariqitaj wi ri k’olib’al chajib’al ri’ are rajawaxik kak’oji pa k’ulb’a’til juyub’ ruk’ México xuquje’ rumal che are ri’ jun k’olib’alil ri k’o nim upatanib’al ri keq’ax wiri’ ri winaqilal ruk’ taq awam jastaq. Eri uchakunik ri’ katob’an chi ke taqawokajil rech ya’olchajinem ruk’ taq utz b’anikil rech tzukunik, rech uq’atexik ri b’anow k’ax.
Eri Miniterio rech Gobernación, pa reqa’len upatan ri Wokajil Ajchajin Tinamit, ketajin che ya’ik uchuq’ab’ ri k’uttijonem rech ub’anik taq ri uchakuxik ri yakon ja, ri no’jb’anem chakub’al xuqje’ ri kemon chakunik pa taqawokajil. Eri ya’ik uchuq’ab’ ri COP are uwach ri nimachak tajin ub’anik ri’ rech ri chajinem pa taq ri k’olib’alil rech ri amaq’ tinamit xuquje’ rech ya’el uchuq’ab’ chajinem chi ke ri winaqilal ri’.
Eri ri jun b’anow riqonem ri’, eri jujun taq uwach are junam ruk’ ri chak tajin kub’an ri Amaq’ rech kaq’atexik ri k’ax kakib’an nik’aj molaj b’anol k’ax pa narcotráfico xuquje’ rech kaq’atexik ri awan kunb’al jastaq ri katerne’xik uq’atexik taq pa rulewal amaq’ tinamit ri’ xuquje’ pa taq k’ayinem ri’.
