Ri no’jib’al rech chajinem are ri k’amal b’e rech kachajixik ri tinamit, rech kaq’atexik ri b’anol k’ax xuquje’ rech kachajixik keto’ik ri winaqilal.
Eri jun nimalaj riqb’al kib’ ri amaq’ib’ “Eta’mab’al rech ri q’atbal tzij rech ri tinamit: nima’q ch’a’ojil rech qatinamit xuquje’ rech ronojel pa uwach ulew”, xub’an jun nimalaj ch’ob’ow ruk’ ri k’exow no’jch’ob’onik, rech reta’maxik xuquje’ ruk’ ri utz taq b’antajil pa chi kuwach ri nuk’unelab’ ruk’ ri k’amal b’e rech Iximulew xuquje’ ri ajchomanelab’ rech taq amaq’ib’ pa uwi ri k’axk’olil k’o pa we q’ij kimik pa kitzijol ri kitaqanik pa uwi tinamit xuquje’ ri utzilaj chajinem pa tinamit.
Pa le q’ij ri’ xb’an ri tzijob’elil “B’antajil utzilaj wachib’elil k’aslemal rech ya’ik uchuq’ab’ ri jikom taqanem pa tinamit”, che ri are xk’oji wi le ministro rech Gobernación, a Marco Antonio Villeda, ruk’ ri taqawokajnel rech ri Ministerio rech ri Defensa Nacional (MDN), a Henry Sáenz; ruk’ ri ojer uk’amal b’e rech Colombia, a Óscar Naranjo, ruk’ ri ojer taqawokajnel rech Chajinem Tinamit rech Costa Rica, a Michael Soto; xuquje’ ruk’ ri coronel rech Colombia, a Jimmy Bedoya.
Eri k’amal b’e rech ri Taqawokajnel rech Ajtaqon Chajinem Qatinamit, ri are xub’ij che nim uq’ij kaq’ansaxik uchuq’ab’ ri ya’ol ch’o’jil rech jikom ya’ol pixab’ chi ke konojel ri winaqib’ pa amaq’ tinamit ri’. Xuquje’ xuya ub’ixik chi rij taq ub’anik ri puqtzukunem chajinik xuquje’ rech ri eta’mab’alil xkojik rech uq’atexik taq ri ch’o’jil pa b’anow chajinem xuquje’ pa uq’atexik ri b’anow taq k’ax.
Sib’alaj xub’ij che ri no’jb’anow chak man kab’antaj rech kechajixik tane’ ri e’ajpatanel pa amaq’ tinamit, xane’ are rech b’a’ kechajix ri taqawokaj che ri kakib’an utz chi ke ri winaqilal. “Eri no’jib’al eta’mab’alil ri’ are sib’alaj rajawaxik kuya ri qas suk’ilaj chomanik pa le b’anob’alil ri chajinem”, xcha’.
Nimalaj xub’ij che k’o nim upatan kaya utzijol chi ke ri winaqilal che k’o jun jupuq ajch’ob’ow ajno’jinelab’ che ri kechakun che kachajixik xuquje’ ri kumol ri tzijolil man rech taq kechajixik keq’atexik chi rij taq ri kakib’ij tane’, xane’ b’a’ rech kab’an utzilem che ri kik’aslemal, che ri kijastaq chi uwach taq ri k’ax ri kub’an kaxib’ixik.
Pa le umajb’al wa’ le jun riqb’al ib’, xk’oji uya’ik uchuq’ab’ ub’ixik ri’ rumal ri nab’e kanoq k’amal b’e rech Costa Rica, a Carlos Alvarado. Ri nimalaj b’anob’al ri’ xb’an rumal ri K’omon Ajch’ab’alil xuquje’ Tz’ib’anelab’ rech Iximulew (CANG), pa jun nimachak ruk’ ri Molaj Patanib’al rech ri Instituto rech ri Clima, Utzilaj K’aslemal Tunub’al Ib’ (CDI) xuquje’ ri Molaj ib’ rech Latinoamérica xuquje’ rech ri Caribe pa le Jikomal xuquje’ Utzilaj K’aslemal (GLASED).
