Eri q’atb’al tzij rech ri Ministerio rech Gobernación (Mingob), pa jun riqonem ib’ xopan wi pa le Taqawokaj Taqanib’al pa Amaq’, chi rij ri b’anow chajinem rech uq’atexik ri b’anow k’ax ri’, pa le sib’alaj xub’ij wi chi b’anow taq k’ax kamisanik are xqaj pa jun 8% ri’ man je ta ri xk’ulmataj kanoq pa 2025, are chi’ xopan pa 133 chi b’anow k’ax ri’.
Eri tzijolinem ri’ are la’ xya’taj ub’ixik loq rumal le ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, ri xuya ub’ixik chi rij ri umajtajik upatanexik ri cholchak rech Anillo de Contención, jun b’anob’alil rech chajinem kojom rumal ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC), ri rech kab’an le rilik ri k’ax pa nimatinamit che ri k’o wi ri k’ax pawe q’ij kimik. Jeri’ xuya utzijoxik che ri k’ak’ b’anow chajinem rumal ri wokaj ajchajin tinamit ri’ rech kuya uchuq’ab’il ri chajinem winaqilal xuquje’ rech uq’atexik uchuq’ab’ ri k’ax.
Eri nimatat Villeda xub’ij, che ri pa le nab’e taq ik’ rech pa junab’ ri’, xmajtaj ub’anik ri cholchak ub’i’ planes Centinela pa Escuintla xuquje’ pa Nimatinamt ri xuq’atij uchuq’ab’ b’anow taq kamisanem, xub’ij k’ut che ri ch’ob’ow xb’an chi rij kumal ri q’atb’al tzij are kuq’alajisax che ri b’anow k’ax ri’ tajin ub’ik k’a pa nik’aj chik k’olib’alil pa rulewal amaq’ tinamit che ri ojer ri’ man k’ot ri k’ax kab’an tane’ chi la’ k’ut. Xuquje’ sib’alaj xub’ij che ri b’anow k’axk’olil pa Iximulew are xq’alajinik che k’o uchuq’ab’ xqaj ri’ pa 385 ri xq’atataj uwach ri’ man junam ta ri’ ruk’ ri rech pa 2025.
Xqaj uchuq’ab’ ri toq’inik pwaq
Eri patanem ri’ xub’ij che ri b’iw ub’ixik chi rij toq’inik pwaq ri’ are xqaj ub’ixik pa 39%, rumal uchuq’ab’ ri puqtzukunem rech xq’atexik kanoq. Xuquje’ xub’ij che ri wokajil ajchajin tinamit sib’alaj xkib’an puqtzukunem rech xkiq’ataj uchuq’ab’ pa taq ri tinamit rumal taq ri uchuq’ab’ ri b’anow k’ax xb’an pa taq ri tinamit. Ruk’ wari’ are rech xeq’atatajik xuquje’ rech xk’ub’isax ub’anik ri chajinem pa tinamit.
Pa riqon ib’ ri’ xetatab’enik ri viceministra rech Prevención rech ri Violencia, Mayda de León; ri k’amal b’e rech ri PNC, David Custodio Boteo; ri k’amal b’e rech ri Sistema Penitenciario, Jorge López Dellachiessa, ri rajtaqanelab’ ri chajin tinamit, ri xkib’ij chi rij taq ri chak b’anom pa kemon ub’anik chajinem pa tinamit.
