Xmajtaj ub’anik ri cholchajinem rech ya’el uchuq’ab’ ri chajinem pa tinamit

Le Nima Chomab’al pa Tinamit rech Filiales xuquje’ Gremiales rech ri Cámara rech Comercio rech Guatemala (CCG) xya’taj nim uchuq’ab’ ri jun jamalinem rech ub’anik taq ri kemonchak kumal taq ri ajpatanelab’ rech tinamit xuquje’ kuk’ ri wokajilal k’o rajchoq’e’il, rech utaqixik ya’el uchuq’ab’il ri chajinem pa tinamit, rech uq’atexik taq ri k’ax, rech uq’atexik ri b’anow k’ax, rech kato’ le uwach ri wa’lijsab’al ib’ pa amaq’ ri’. Eri riqonem ib’ ri’ are xb’an pa Panajachel, rech Tz’oloja’.

Are chi’ xch’a’wik, le ministro rech Gobernación, Marco Antonio Villeda, xub’an utzijoxik taq ri chak b’anom kowonem ruk’ pa le b’anow chajinem ruk’ ri uq’atexik taq ri b’anow k’ax. Chi ke ri’, sib’alaj xuya ub’ixik utzijolil che xq’atataj b’a’ uchuq’ab’il ri kamisanik winaq pa jun 16.2 chi ke taq ri jujun 100 mil chi winaqilal pa tinamit, pa je ta ri’ ruk’ ri xk’ulmataj pa le 2025, jeri’ xq’atataj uchuq’ab’il ri b’anow taq toq’inik pwaq ri’, ruk’ nik’aj chik b’anow k’ax ri’.

Jeri’, xub’ij chi rij ri puqtzukunem b’anom kumal le reqa’lenelab’ ri Wokajil Ajchajin Tinamit  (PNC) kuk’ le reqa’lenelab’ ri Wokajil Ajchajin Iximulew ri’ rech xkiq’atij kiwach ri b’anow k’ax kuk’ ri nuk’molaj e’ajb’anol k’ax ri’. Eri b’anowem ri’ are xumaj ub’anik ri’ le puqtzukunem rech uq’atexik k’ax, le kojob’al uk’olib’alil taq chajinem ri’ ruk’ ri puqtzukunem xb’antaj pa taq le rulewal amaq’ tinamit.

Pa juntir ub’anik ri chak

Eri nim patanel ri’ xuquje’ sib’alaj xub’ij che ri nimachak b’anom ri’ rech xtaqixik jun nima uk’exik uwach ri taqanem pa wokajil ajpache’ tz’apib’al, ruk’ le nimalaj ya’el uchuq’ab’il ri b’anob’al chajinem ri uq’atexik taq ri b’anow k’ax k’a pa rachoch japache’ tz’apib’al ri’. chi rij wari’, xub’ij k’ut che e k’o e 600 k’ak’ chi rajchajinelab’ le Wokajil Japache’ Tz’apib’al ub’i’ ub’i’ (SP), le utzilem b’anom chech le yakon k’ak’ rachoch japache’ tz’apib’al ri’ xuquje’ le yakon taq k’ak’ rachochib’al le wokajil japache’ ri’.

Le taqawokajnel rech ri ya’olchajinem pa amaq’ tinamit ri’, sib’alaj xub’an utzijoxik che xb’antaj kowonem xeq’atexik ri narcotráfico ri’, rumal ri’ xriqitaj loq 7,045 rajilal upajb’alil ri cocaína ri’ kuk’ ri e 15 chi winaqilal xechapik rech xetaq b’i pa q’atb’al tzij rech ri najilaj nimatinamit ri’ rumal e ruk’ ri narcotráfico ri’ e’are ri’ e chapom pa junab’ ri’. Xuquje’ sib’alaj xb’antaj k’ilaj taq puqtzukunem ri’ rech xeq’atexik nik’aj ajb’anol k’ax pa taq amaq’ib’ nimatinamit xuquje’ ruk’ uq’atexik taq ri b’anow k’ax pa le rulewal amaq’ tinamit.

Pa le ya’el uchuq’ab’il le taqawokajil ri’, sib’alaj xub’ij k’ut che pa agosto ri’ kek’oji e 3,200 chi k’ak’ reqa’lenelab’ ri PNC, le kakitunu kib’ kuk’ le wokajil e k’o chewe chanm rech pa le kachajixikr i winaqilal ri’. Xub’ij chi k’ut che chomatal chik rech keloq’ik 1,000 chi ch’ich’ patrullas xuquje’ 1,000 chi kejach’ich’ ri’ rech kakowirsax ukowil kichak pa le wokaj chajin tinamit. Jeri’ xub’ij ri’ che taq ub’inemik le jaqik uwach taq ri k’ak’ rachoch taq k’olib’al chajinem pa taq tinamit xuquje’ tajin ub’anik richak rech kaloq’axik le kichak ri e’ajchajinel pa tinamit.

Pa le riqonem ri’ xetatb’enik le k’amal b’e rech ri CCG, Jorge Briz; le ministro rech ri Defensa Nacional, Henry Sáenz; le fiscal general xuque’ rajtaqanel ri Ministerio Público (MP), Gabriel García; le k’amal b’e rech le filial rech Tz’oloja’, Enrique Pablo; le k’amal b’e, Cristian Mayorga; xuquje’ le rajchomanelab’ taq ri wokajil rachoq’e poq’san chak meb’il, ri pa junamil xkich’ob’o xkib’ij chi k’o jun nimalaj upatanib’al le ya’el uchuq’ab’ le kemonchak rech ri b’anow chajinem, le poq’san chak meb’il xuquje’ le wa’lijsan uwach le amaq’ tinamit.

Noticias Recientes