Pa jun puqtzukunem kemonchak ri’, eri reqa’lenelab’ ri Subdirección General rech Análisis rech Información Antinarcótica (SGAIA) rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit, ruk’ ri kato’ik ri Wokajil Ajchajin Tinamit rech Iximulew xkiriqo xuquje’ xkitulisaj jun kiqajib’al xik’ach’ich’ ri maj pa usaqil k’o pa rulewal tinamit rech Petén.
Eri jun kiqajib’al xik’ach’ich’ ri’ k’o pa jun k’ache’laj sib’alaj chajital pa le k’olib’alil ub’i’ Triángulo de la Candelaria, pa uwi’ le nimjuyub’ k’ache’laj rech Lacandón, pa rulewal ri tinamit rech San Andrés, chinaqaj ri k’ulb’a’t ruk’ México ri’. Jacha ri kakib’iij ri q’atb’al tzij ri’, eri le qajib’al xik’ach’ich’ ri’ k’o jun kilómetro raqan kapajanik ruk’ 20 chi etok’al uwach ri’.
Eri nab’e b’ixik tzukno’jchak ri’ are xuq’alajisaj che ri qajib’al xik’ach’ich’ ri’ are la’ xkoj pa le b’anow taq k’ax kumal ri nuk’molaj b’anol k’ax ri’, pa le uq’axexik ri awan kunb’al ri’. Eri wokajil ajchajin tinamit xkib’an xkitulisaj ri’, rech kab’anik jacha ri kataqon wi ri taqanem tzij ri’.
Eri q’atb’al tzij sib’alaj xkib’ij che ri b’anow puqtzukunem pa kemon taqawokajil ri’ are rech kuya uchuq’ab’ upatanib’al ri Wokom Amaq’ ri’ pa taq chajim k’olib’alil xuquje’ ri katob’anik pa le ya’olchajinem pa kulewal amaq’ib’ nimatinamit ri’. Sib’alaj xub’ij eri puqtzukunem rech uq’atexik ri narcotráfico ri’ xuquje’ rech kaq’atexik ri nuk’molaj b’anol k’ax ri’ pa taq k’ulb’a’t juyub’ pa amaq’ ri’.
