Ub’anob’al choltaqanem ri kutaqij kib’anik taqawokaj molaj ib’ pa ch’ajch’ojil, k’amow b’e xuquje’ kak’oji che kachi’l ri tinamit winaqil.
Ri Iximulew kuya uchuq’ab’ chi ke ri taqawokaj e’ajchak patan pa le utikik b’i uwach ri Junamil Cholchakunem rech Ya’el Uchuq’ab’ ri Junaml Taqanem xuquje’ Q’atow Tzij chi ke Konojel pa Amaq’ ri’, jun taqnik ri kutoq’ij junam b’anow toq’anik chak ruk’ ri reta’mab’al ri k’aslemal rech uwachulew che ri qachak pa amaq’ tinamit rech kakowir ri uchak patan pa saqilal, pa uchomaxik rech naqaj k’o chi ke ri winaqil, ruk’ nimalaj k’o ri kachomanik chi ke ri q’atuj chak chi k’o k’ax k’aslemal chi rij taq.
Ri chakub’al ri’ kak’oji na k’a pa le junab’ 2029 xuquje’ kuraryij ri kato’on che ukojik uchuq’ab’ ri jachakub’al rech k’amal b’e ri komon winaqilal pa tinamit, rech uya’ik uchuq’ab’ ri suk’ilal, ri junamil pa k’aslemal, ri b’anow ch’ajch’ojilal, ri uya’ik tzij chi rij pwaq rech b’anow chak xuquje’ rech ri kilik konojel winaq pa le q’atb’al tzij.
Ri chak patan tajin kub’an ri Cooperación Alemana GIZ, ruk’ ri tob’anik rech ri Unión Europea, ruk’ uwach uq’ab’ ajpopil rech ri Ministerio Federal rech Relaciones Exteriores rech Alemania. Ri cholchak ri’ kutaqij ya’el uchuq’ab’ ukowilal pa uq’ab’ ri q’atb’äl tzij tinamit rech Iximulew, rech jeri’ kab’an jun k’aslemal winaqil ruk’ suk’ilal, ruk’ niman tzij rech pa q’atb’äl tzij, xuquje’ rech xa’junam kiwach ri winaq ruk’ k’aslemal chi upam ri uya’tib’al q’atb’al tzij.
K’i na ukowilal ri ch’o’jinik rech uq’atexik ri elaq’ kab’an pa taq patanil
Pa le nimalaj taq uchak, kachomax uya’ik uchuq’ab’ ri eta’manik rech kemtz’ib’axik, eta’manik rech pixab’nik, q’alajisanik rech b’anon mak, xuquje’ rech utzukuxik ri upam pwaq, junam ruk’ ri usuk’umaxik ri uq’atb’al tzij pa ri utzilal.
Xukuje’ rech kab’an jun nimalaj chak pa wokajil xuquje’ ya’el tzijolb’elil chi kixo’l le jachakub’al, ruk’ umi’al utob’axik uq’atexik xuquje’ rech ub’anik uq’atexik taq makunik ch’o’jib’al xuquje’ ya’el uchuq’ab’ ri q’ateb’al elaq’ pa taq chak patanil, jeri’ uya’ik uchuq’ab’ ri b’anow uq’alajisaxik uwach.
Pa le ujachik uki’kotemal uwach ri chak, ri k’amal b’e rech ri Taqon Chajinem pa Amaq’, Marco Antonio Villeda, sib’alaj xub’ij che ri chajinik xuquje’ are kumaj uya’ik uchuq’ab’ ri chakub’al rech taq ri q’atb’al tzij rech kach’ob’ ub’anik pa utzilal ri rajawaxik pa le kik’aslemal ri winaqil pa tinamit.
Je k’ut, xub’ij k’u ri’ che k’o jun nim upatanib’al rech k’o kachuq’ab’ taq ri wokaj chakub’al ri b’antajinaq chik rech kakib’an uq’atexik taq ri k’ax, xuquje’ rech kakiya jun utzilaj b’anik chi ke ri winaqilal pa tinamit.
Ri to’nik rech kuya uchuq’ab’il Usuk’ilal Uk’aslemal Tinamit
Ri ub’antajik ri chak ri’ kutz’aqatisaj uwach ri tob’anik petinaq kumal ri amaq’ib’ rech kuya uchuq’ab’ ri chak patan pa tinamit rech ya’ik kachuq’ab’ ri wokaj jachakub’al xuquje’ rech kachomaxik ub’anik ri patanil pa saqilal, pa wokajil xuquje’ rech kab’an jun uchomaxik pa wokajilal ri e k’o naqaj chi ke taq ri winaqil e’aj iximulew.
Pa we chak ptan ri’ xki’kot kiwach xek’oji ri k’amal b’e rech ri Ministerio Público (MP), ri Organismo Judicial (OJ), ri Wokajil Ajchajil Tinamit (PNC), ri Procuraduría General rech ri Amaq’ (PGN), Comisión Nacional rech q’ateb’al ri elaq’ pa taq Patanil (CNC), ri Secretaría rech Bienestar Social (SBS), ri molaj winaq rech ri sociedad civil (OSC), ri Instituto Nacional rech Ciencias Forenses rech Iximulew (INACIF) xuquje’ ri Instituto rech ri Defensa Pública Penal (IDPP) ri’.