Eri q’atb’al tzij rech taq k’ilaj amaq’ib’ tinamit xkitunu kaq’ab’ rech kachajixik ri taq ak’alb’ xuquje’ ri e q’apojil chi uwach ri ub’anikil taq ri b’anow k’a pa keme’uwachwuj pa kaqiq’ ri’ rech katoq’axik ri ya’ik uchuq’ab’ uq’atexik ri k’ax, rech katzukuxik, rech tzukno’jchak chi rij taq ri’ rech kaq’at rij ri b’anoj k’ax ri’, pa le ub’anikil ri kemon tob’anik rajawaxik kuk’ taq ri ajya’el taq ri chakunem ri’, rech uwokajil ri kemechakiub’al ri’ xuquje’ rech ub’anikil taq ri nimawokajil ri taqawokajil rech chajib’al taq ri ak’alab’ ri’.
Eri kemonchak ri’ rech uq’atexik taq ri b’anow k’ax ri’ pa le keme’uwachwuj pa kaqiq’, ri qas k’o uwach ri sak’ajil ri ub’i’ (IA), are ri’ k’o nim upatan are chi’ we e k’o ri b’anol k’ax pa keme’uwachwuj pa kaqiq’ ri kakikoj uchokonsab’alil ri k’ax ta kakoji rech kakib’ank’an k’ax chi ke ri ak’alab’ xuquje’ chi rech taq ri ya’talil ri’.
Pa k’isb’alil ri’ le tzij chomanem ri’ pa le uq’ijol le 34.ª riqon ib’ rech ri Comité rech ri Convención chi rij ri b’anow k’ax pa keme’uwachwuj (T-CY), pa le xe’opan pa jalajoj taq k’i taq ub’anikil ri’ kuk’ taq ri amaq’ib’ pa Estrasburgo, Francia. Pa le kemonchak, pa le xtatb’en ri Iximulew pa le upatanil le nan al Karen Ortiz, Viceministra rech Tecnología rech ri Ministerio rech Gobernación, xutzijox wiri’ ri k’ax kupetisaj ri’ ri kub’an chi re taq ri ya’talil chi ke ri winaqilal chi re taq kib’anikil ri taq ak’alab’.
Pa le riqonem ib’ ri’ xkitzijoj pa le Riqonem ib’ chi rij taq ri Ciberb’anowk’ax ri’ xuquje’ ri Nuk’chomab’al chi rij ri Kachajib’al taq ri Ak’alab’ rech Chijom k’ax Chak xuquje’ ri B’anik k’ax chi ke Alitom Ixoqib’ (ri Nuk’chomab’al rech Lanzarote”. Eri nik’aj chakub’al ri’ kuk’am ub’e ri b’anow taq tzukno’jchak chi rij taq ri b’anow k’ax rech pa keme’uwachwuj ri’ xuquje’ chi rij taq ri ch’ob’onfik rech uq’atexik ri b’anoj k’ax ri’.
Ropanb’alil ri taqawokaj amaq’ aj iximulew
Le nan al Ortiz xub’ij che k’a pa le taqawokajnem rech Ya’olchajinem Amaq’ ri’ le rajawaxik ri’ xub’ij eri keme’uwachwuj pa kaqiq’ ri’ pa kawokajil ri e’ajtzukunelab’ rech ri Wokajil Ajchajin Tinamit ri’. Tajin ub’anik ri chak ri’ le kutun rib’ ruk’ taq nik’aj chik wokajil rech kakiterne’j kachapik ri ajb’anol k’ax ri’ chi rij taq ri b’anoj k’ax chi ke ri alitom, ixoqib’ ri’.
Pa le kemon chomanem riqon ib’, eri patanelab’ xkitzijoij uwach ri b’anow k’ax pa keme’uwachwuj pa kaqiq’, jeri’ pa le ukojik taq ri kemechakub’al rech ub’anik taq, rech uk’exik taq xuquje’ rech ujipixik ub’ixi taq ri itzelal tzijol ri’, ruk’ taq rachib’al b’anom rumal ri IA ruk’ taq ri rachib’al xaq b’anom uwach itzelal rech b’anow taqchi’n b’anow k’ax chi ke ri ak’alab’.
Eri tatb’enelab’ sib’alaj xkib’an jun nim ki’patanib’al ukub’isaxik uwach taq ri q’atow tzij pawe q’ij kamik ri are la’ tajin uterne’xik ub’anik ri’ rech kachomax uq’atexik taq ri b’anoj k’ax ruk’ taq ri itzelal b’anow rachib’al k’ax rumal le ub’anikil keme’uwachwuj. Rumal ri’ eri amaq’ib’ nimatinamit xkiya ub’ixik taq ri tzijolil chi rij taq ri taqanib’al tzij, chi rij uq’atexik taq ri b’anow k’ax ri’ xuquje’ rech chi rij taq ri ub’anikil ri k’ax ri’.