Le ub’i’ le nimariqow ib’ are “Usuk’il q’atow tzij pa le chuq’ab’il xuquje’ le junamil”, ri kub’an uchomaxik le rajawaxik rech k’amq’ab’ tzij rech tob’anem ri’.
Le ministro de Gobernación, Marco Antonio Villeda, xopan pa le 40.ª Conferencia Internacional rech ri Control rech Drogas (IDEC), ri tajin ub’anik pa Buenos Aires, Argentina ri’. Are uwach b’a’ ri cholchakunem ri’, le Ministro Villeda xmolin ruk’ ri k’amal b’e rech ri Administración rech Control rech Drogas (DEA, ri lub’i’ pa inglés tzij) rech ri gobierno federal rech Estados Unidos, Terry Cole ri’.
Xuquje’ xmolin pa jun riqow ib’ ech choman chak ruk’ rajk’amal ri Oficina rech Política Nacional rech Control rech Drogas (ONDCP, ri ub’i’ pa inglés tzij ri’), Sara A. Carter. Pa le chomab’al ri’, eri Ministro xuya utzijol ri chak b’anom rumal ri k’amal b’e amaq’ tinamit aj iximulew ri’ pa le kaq’atexik taq ri awan kunb’al, ri chak b’anom xuuje’ ruk’ taq ri k’amow tzij tob’anik kumal nik’aj chik b’anow chak pa taqawokaj ri’ xuquje’ rech pa kemon kaqab’ano ri uq’atexik taq b’anoj k’ax.
Ruk’ wari’ le q’atb’al tzij e’aj iximulewal sib’alaj xkika’mulij ub’anik che ri reqale’n upatan ri K’amal B’e Amaq’ ri’ are uchuq’ab’il ri kemon katob’anik ri amaq’ib’ ri’ rech kaq’atexik ri narcotráfico ruk’ taq nik’aj chik ri’. Pa le riqow ib’ are rech kab’an ri kemon puqtzukunem ruk’ ri puqtzijolib’al chi rij taq ri ub’anikil ri chajinem pa kulewalil ri amaq’ib’.
Eri nimatzijolinem ri’ are xnuk’ uwach ub’anik rumal ri DEA xuquje’ rumal ri Ministerio rech Seguridad rech Argentina, ruk’ ri kitatab’enik ri q’atb’al tzij rech chajinem xuquje’ suk’umalil pa taq le jok’al chi amaq’ib’. Eri nimatzij xb’an utzijob’exik ri’ are ri rech kaq’atexik ri narcotráfico, ri poq’san chak meb’il ruk’ ri awam pwaq tojb’al.
Pa le nimaq’atow tzij ri’ xek’oji le fiscal general xuquje’ ri rajtaqanel ri Ministerio Público, Grabiel Estuardo García Luna.
Pa le Ministerio rech Gobernación, ri Wokom K’amal B’e Amaq’ katajin na che uchuq’ab’irisaxik ri ub’anikil katob’anik ri amaq’ib’ taq nimatinamit rech kaq’atexik taq ri nuk’molaj b’anol k’ax ri kopan uchuq’ab’ pa taq amaq’ib’ xuquje’ rech ya’ik nim uchuq’ab’ rech ri kaq’atexik taq ri narcotráfico ri’.
