Le ukojik taq ri kemechakub’al rech control telemático ri’ are tajin kuya uchuq’ab’ ri taqanem tzij pa japache’ tz’apib’al xuquje’ ri k’ak’ taqanem tzij pa wokajil q’atb’al tzij. Pawe q’ij kimik, k’o 400 chi kemechakub’al ri’ kojom chik chi ke achijab’, ixoqib’ rech b’anom utzil chi ke rech taqom b’i pa kachoch, ri terne’m kachajixik xapawje keriqitaj wiri’ ri are la’ kukub’isaj ri utz katerne’xik kachajixik kumal taq ri q’atb’al tzij rech b’a’ kasuk’ib’am chik kib’ ketzalij pa taq kachoch.
Le Unidad rech Control Telemático (UTC) rech ri Ministerio rech Gobernación are le ajb’anol le q’atom uchakuxik xuquje’ le usolixik ri kemechakub’al ri rajawaxik taqom ukojik ri’, rech b’a’ eri q’atb’al tzij kakib’an utaqik rech kakojik wari’ chi ke taq ri winaqib’ e tz’apilik pa japache’ rech we kakoj ri jun kemechakub’al chi ke. Xuquje’ eri winaqib’ kataq ukojik wari’ chi ke kumal taq ri q’atb’al tzij ri’, ruk’ ri tojb’al kakib’an chi rij ri’ rech kakeqaj le kemechakub’al ri’.
Le kemechakub’al ri kakojik k’o jun nim upatan kub’an ri’ rech kakititz’o ta kib’ pa japache’ tz’apib’al rech pa amaq’ tinamit. Rumal ri’, eri chak ri’ kuk’ taq konojel ri wokajilal pa le chajib’al ri’ are k’o nim upatanib’al rech katerne’xik ub’anik kub’al k’u’x pa tinamit ri’, rech jun b’anow nim tob’anik pa jun k’ak’ taqanik tzij ri sib’alaj k’o nim rutzilal pa le wokajil japache’ tz’apib’al xuquje’ pa le chajinem winaqilal ri’.
K’ak’ kemechakub’al xuquje’ ri chajiinem
Le k’ak’ kemechakub’al ri’ che ri kakoj pa kimop le winaq k’o jun retal kuya apan ri are la’ kub’an uterne’xik pa aninaqilem le kariqitaj wi ri ajeqal rech k’a pa le Rachoch le Control Telemático rech ri Taqawokajnem ri’. Kuya retal ri chajinem ri’ rech pa aninaqil kab’an le rilik wexa’ sib’alaj rajawaxik. Rumal k’u ri’ jachin k’ut kunimaj taj le reqaxik jacha le taqom ub’ixik chi rij ri’ kumal le q’ab’al tzij, k’o jun nim tojb’al mak chi rij ri’ le maj unimaxik k’a pa le q’atow tzij chi riij ri winaq ajpache’ ri’, k’o tz’apinik chi rij xuquje’ pa aninaqil kataq uchapík ri’.
Eri uwach taq ri ub’anikil ri k’ak’ kemechakub’al ri’ k’o jun nim ub’anikil tijonik b’anom chi rij chi ke taq ri q’atb’al tzij xuquje’ chi ke ri ajchakib’ pa taq rachoch japache’ tz’apib’al rech ri amaq’ tinamit rech ri utz ukojik kab’anik xuquje’ rech utz upatan kub’an ri k’ak’ kemechakub’al ri’, jeri’ ub’anikil ri q’atow tzij chi rij ukojik xuquje’ ri uchakuxik b’anom. Eri kemon nimachak kumal taq ri wokajilal are uwach ri ub’anob’alil pa tinamit rech chi rij ya’ik utz uchuq’ab’il ri suk’ilaj taqanem tzij pa amaq’ tinamit.