Eri wokaj sak’ajil reqa’lenelab’ ri Wokajil Ajchajin Tinamit (PNC) kuk’ rachakib’ le Ministerio rech Gobernación (Mingob) xetob’anik pa le ub’anik katijoxik kib’ rech sak’ajinem chajinik, rech q’ateb’al k’ax, rech ciberchajinem xuquje’ rech cibertob’anem, rech kataqixik ya’ik uchuq’ab’ ri kichak ri taqawokajilal rech kakiq’atij ri k’ak’ b’anow k’ax xib’ib’anem xuquje’ rech kab’anik ri nimachak rech chajinem, pa rulewal amaq’ tinamit xuquje’ pa taq amaq’ib’.
Eri b’anow uwi tijonem ib’ ri’, ya’tal kumal rajtijonelab’ le Instituto Nacional rech Estudios Estratégicos rech Chajinem (INEES), k’o nim upatanib’al ub’anom pa le ya’ik kachakub’al ri rajchak ri’ rech k’o ri kakikoj pa le b’anow taq puqtzukunem rech sib’alaj kab’an ri chajinem p pa amaq’ tinamit xuquje’ rech uq’atexik ri molaj b’anow k’ax pa taq amaq’ib’.
Eri viceministro rech Antinarcóticos, Víctor Cruz Reynoso, xuya uq’ij ri nimachak tajin ub’anik, ruk’ ronojel kanima’ ri eqa’lenelab’ ri xk’is ri katijoxik chi rij taq b’anow ri nimacholchak rech ri chajinem xuquje’ rech kuk’am uchuq’ab’ ri taqawokajil ri’.
“Eri nimachak ri’ are la’ kab’anik rech kachomax ub’anik ri nimachak ri’ xuquje’ rech kaq’atexik ri k’ax xib’ib’anem pa amaq’ tinamit, rech uq’atexik taq ri narcotráfico, ri k’ayin awan kunb’al xuquje’ rech b’anow chajinem pa taq k’ulb’a’til pa amaq’”, xcha’.
Eri Cruz Reynoso sib’alaj xub’ij che ri uwi nimatijonem chi ke taq ri eqa’lenelab’ are k’o nim upatan pa ya’ik nim uchuq’ab’il ri kichak tajin kakib’an ri taqawokajil ri’.
“Sib’alaj xutoq’ij ub’ixik chi ke ri ajchak rech chakiterne’j ub’anik pa utzilem taq ri kichak, rech kakikoj b’a’ ri xkich’ob’o xketa’maj pa taq le tzijob’en ib’ ri’”, xcha’ le viceministro.
Eri k’amal b’e rech ri PNC, Héctor Prera, ri are sib’alaj xuya ub’ixik che are rajawaxik chi ke ri eqa’lenelab’ kakitijoj kib’ rech k’o nim uchuq’ab’ ri keta’mab’al pa ub’anik taq k’i uwach chomanik pa taq ri kipatanil ri’ xuquje’ rech keriqon ri chi rij ub’anik ri kichak ri q’atom uwach ub’anik.
“Eri k’uttijonem chi ke ri eqa’lenelab’ che ri kechakun pa le b’anow chajinem ri’ rumal k’ut are la’ jun chi ke ri uwa’lib’alil nim upatanib’al rech kaya’ik uchuq’ab’ ri wokajil ri’”, xcha’ le Prera.
Eri k’amal b’e rech ri INEES, a Pablo Rangel, sib’alaj xub’ij chi k’o nim upatan ri kemonchak kumal ri taqawokajilal ri’ rech pa ub’anik taq ri tijoninem rech kab’an ri sak’ajil chajinem puqtzukunik ri’.
Pa le nim riqonem ib’ rech tz’apib’al xe’opan wi ri subdirector Antinarcótico rech ri PNC, a Wuilber Arreaga; ri taqanel rech ri División rech Puertos, Aeropuertos xuquje’ Puestos Fronterizos (DIPAFRONT), a Teddy Almazán; xuquje’ ri k’amal b’e académica rech ri INEES, Cindy Domínguez ri’.
Eri riqonem ib’ ri’ are xb’an pa le Salón Mayor rech ri Ministerio rech Gobernación.
